Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 38: Đa dạng sinh học? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Đa dạng sinh học gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 38: Đa dạng sinh học, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Đa dạng sinh học cung cấp thức ăn, thuốc, điều hòa khí hậu và giữ cân bằng hệ sinh thái. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 38: Đa dạng sinh học, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Đa dạng sinh học là sự phong phú của các sinh vật trên Trái Đất, bao gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 38: Đa dạng sinh học, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Việt Nam là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao trên thế giới. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 38: Đa dạng sinh học, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao việc chặt phá rừng bừa bãi làm giảm đa dạng sinh học?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 38: Đa dạng sinh học để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải: Rừng là nơi sống của nhiều loài động vật, thực vật. Khi rừng bị chặt phá, các loài mất nơi ở, mất nguồn thức ăn, nhiều loài không thích nghi được sẽ chết hoặc di cư. Mất rừng còn làm đất xói mòn, khí hậu thay đổi, khiến môi trường sống của sinh vật càng xấu đi. Vì vậy, chặt phá rừng làm giảm mạnh số lượng loài.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nấm mốc thường xuất hiện ở đâu? Nêu một ví dụ.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu một lợi ích của nấm men đối với con người.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao thực phẩm để lâu trong môi trường ẩm ướt dễ bị nấm mốc?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Đa dạng sinh học gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đa dạng sinh học cung cấp thức ăn, thuốc, điều hòa khí hậu và giữ cân bằng hệ sinh thái."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Đa dạng sinh học là sự phong phú của các sinh vật trên Trái Đất, bao gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Việt Nam là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao trên thế giới."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Đa dạng sinh học là sự phong phú của các sinh vật trên Trái Đất, bao gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền. Đa dạng loài thể hiện ở số lượng loài sinh vật khác nhau; đa dạng hệ sinh thái thể hiện ở các môi trường sống khác nhau như rừng, biển, sa mạc, đồng cỏ; đa dạng di truyền thể hiện ở sự khác nhau về gen trong cùng một loài.
- Tổng kết ghi nhớ: Đa dạng sinh học gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền.; Đa dạng sinh học cung cấp thức ăn, thuốc, điều hòa khí hậu và giữ cân bằng hệ sinh thái.; Bảo vệ đa dạng sinh học bằng cách bảo vệ rừng, môi trường và không săn bắt trái phép.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao việc chặt phá rừng bừa bãi làm giảm đa dạng sinh học?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 38: Đa dạng sinh học (Đa dạng sinh học gồm đa dạng loài, đa dạng hệ sinh thái và đa dạng di truyền.; Đa dạng sinh học cung cấp thức ăn, thuốc, điều hòa khí hậu và giữ cân bằng hệ sinh thái.; Bảo vệ đa dạng sinh học bằng cách bảo vệ rừng, môi trường và không săn bắt trái phép.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Rừng là nơi sống của nhiều loài động vật, thực vật. Khi rừng bị chặt phá, các loài mất nơi ở, mất nguồn thức ăn, nhiều loài không thích nghi được sẽ chết hoặc di cư. Mất rừng còn làm đất xói mòn, khí hậu thay đổi, khiến môi trường sống của sinh vật càng xấu đi. Vì vậy, chặt phá rừng làm giảm mạnh số lượng loài.
- Bài 4: Nấm mốc thường xuất hiện trên thực phẩm để lâu, nơi ẩm ướt, tối. Ví dụ: nấm mốc trên bánh mì, cam hỏng.
- Bài 5: Nấm men dùng để làm bánh mì, lên men rượu, làm sữa chua…
- Bài 6: Vì môi trường ẩm ướt, có chất hữu cơ là điều kiện thuận lợi cho bào tử nấm nảy mầm và phát triển.