1. Kiến thức trọng tâm
Chương III giúp chúng ta tìm hiểu thời kì đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta từ sau Trưng Vương đến trước Ngô Quyền.
Nội dung chính của chương gồm ba phần lớn. Thứ nhất, thời kì từ sau Trưng Vương đến trước Lý Nam Đế (giữa thế kỉ I – giữa thế kỉ VI): nhà Hán, nhà Ngô, nhà Lương thay nhau đô hộ nước ta với chính sách bóc lột nặng nề và đồng hóa thâm độc. Nhân dân ta kiên trì giữ gìn bản sắc văn hóa và liên tục đấu tranh, tiêu biểu là khởi nghĩa Bà Triệu năm 248.
Thứ hai, khởi nghĩa Lý Bí và nước Vạn Xuân (thế kỉ VI): năm 542, Lý Bí lãnh đạo khởi nghĩa thắng lợi; năm 544, ông lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là Vạn Xuân, khẳng định nền độc lập tự chủ của dân tộc. Sau đó, Triệu Quang Phục tiếp tục kháng chiến thắng lợi, giữ vững nền độc lập đến năm 602.
Thứ ba, các cuộc khởi nghĩa chống nhà Đường (thế kỉ VII–IX) và nước Chăm-pa ở miền Trung.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Lập bảng thống kê các cuộc khởi nghĩa lớn từ thế kỉ I đến thế kỉ IX theo mẫu: thời gian, người lãnh đạo, kết quả.
Lời giải:
| Thời gian | Người lãnh đạo | Kết quả |
|---|---|---|
| Năm 40–43 | Hai Bà Trưng | Giành độc lập, sau đó thất bại trước quân Hán |
| Năm 248 | Bà Triệu | Thất bại, nhưng để lại tấm gương yêu nước |
| Năm 542–544 | Lý Bí | Thắng lợi, lập nước Vạn Xuân độc lập |
| Năm 713 | Mai Thúc Loan | Đánh chiếm Hoan Châu, Ái Châu, sau thất bại |
| Khoảng 776–791 | Phùng Hưng | Làm chủ Tống Bình, được tôn là Bố Cái Đại Vương |
3. Ghi nhớ
- Thế kỉ I–VI: Bắc thuộc, nhân dân kiên trì đấu tranh, giữ bản sắc.
- Thế kỉ VI: Lý Bí lập nước Vạn Xuân độc lập, tự chủ.
- Thế kỉ VII–IX: các cuộc khởi nghĩa chống nhà Đường.
- Cùng thời kì: nước Chăm-pa hình thành và phát triển ở miền Trung.
- Chủ đề xuyên suốt: tinh thần yêu nước, ý chí độc lập của dân tộc Việt Nam.