1. Kiến thức trọng tâm
Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại năm 937, đất nước rơi vào tình thế nguy hiểm. Kiều Công Tiễn đã cho người sang cầu cứu nhà Nam Hán. Vua Nam Hán nhân cơ hội đó, sai con trai là Lưu Hoằng Tháo đem quân sang xâm lược nước ta.
Ngô Quyền, con rể của Dương Đình Nghệ, nhanh chóng đem quân đi trừng trị Kiều Công Tiễn, diệt trừ nội phản, rồi chuẩn bị đối phó với quân Nam Hán. Ông vạch kế hoạch lợi dụng thủy triều trên sông Bạch Đằng để tiêu diệt thủy quân địch.
Ngô Quyền cho quân đóng cọc gỗ đầu bịt sắt, vót nhọn, cắm xuống lòng sông Bạch Đằng. Khi thủy triều lên, bãi cọc chìm dưới nước; quân ta dụ địch vào sâu. Khi thủy triều rút, thuyền địch mắc cạn, va vào cọc nhọn, vỡ tan; quân ta đổ ra đánh, quân Nam Hán đại bại, Lưu Hoằng Tháo bỏ mạng.
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 có ý nghĩa vô cùng to lớn: chấm dứt hoàn toàn hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa, lập nên nhà Ngô.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến với quân Nam Hán?
Lời giải: Sông Bạch Đằng có địa thế hiểm yếu, lòng sông rộng, thủy triều lên xuống mạnh, hai bên bờ có rừng rậm thuận lợi cho quân ta mai phục. Ngô Quyền đã lợi dụng quy luật thủy triều: khi nước lên, bãi cọc gỗ bịt sắt chìm dưới nước, thuyền địch dễ dàng tiến vào; khi nước rút, thuyền địch mắc cạn, va vào cọc nhọn. Cách đánh này thể hiện tài năng quân sự xuất sắc của Ngô Quyền.
3. Ghi nhớ
- Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ, cầu cứu nhà Nam Hán.
- Ngô Quyền diệt Kiều Công Tiễn, chuẩn bị đánh quân Nam Hán.
- Kế hoạch: đóng cọc gỗ bịt sắt trên sông Bạch Đằng, lợi dụng thủy triều.
- Năm 938, chiến thắng Bạch Đằng: chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc.
- Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa.