Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 1: Tôi và các bạn? A. Nắm được nội dung và ý nghĩa của các văn bản trong bài. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 1: Tôi và các bạn, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Phân biệt được từ đơn, từ ghép và từ láy. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Tôi và các bạn, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bài học mở đầu chương trình Ngữ văn 6 với chủ đề về tình bạn và mái trường mới. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 1: Tôi và các bạn, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Nội dung chính xoay quanh những cảm xúc bỡ ngỡ, hồi hộp của học sinh khi bước vào lớp 6, khi gặp thầy cô và bạn bè mới.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Tôi và các bạn, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Trong văn bản "Bài học đường đời đầu tiên", nhân vật Dế Mèn được khắc họa qua ngoại hình khỏe mạnh và tính cách kiêu ngạo. Chi tiết Dế Mèn trêu chọc chị Cốc rồi gây ra cái chết của Dế Choắt là chi tiết tiêu biểu. Chi tiết này cho thấy sự nông nổi, thiếu suy nghĩ của Dế Mèn lúc đầu.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 1: Tôi và các bạn để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Sau biến cố, Dế Mèn ân hận và rút ra bài học về cách ứng xử. Người đọc nhận ra: mỗi hành động đều có hậu quả, vì vậy cần suy nghĩ kĩ trước khi làm. Khi phân tích nhân vật, em nên bám vào lời nói, hành động và suy nghĩ của nhân vật để nêu nhận xét có căn cứ.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi: "Ngày đầu tiên đến trường, Hùng thấy vừa hồi hộp vừa háo hức. Các bạn mới ai cũng thân thiện, cô giáo thì dịu dàng." Cảm xúc của Hùng là gì?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Tìm từ láy trong câu: "Tiếng cười nói ríu rít vang khắp sân trường."
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Xác định biện pháp tu từ trong câu: "Nụ cười của bạn Lan tươi như hoa."
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nắm được nội dung và ý nghĩa của các văn bản trong bài."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phân biệt được từ đơn, từ ghép và từ láy."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài học mở đầu chương trình Ngữ văn 6 với chủ đề về tình bạn và mái trường mới."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nội dung chính xoay quanh những cảm xúc bỡ ngỡ, hồi hộp của học sinh khi bước vào lớp 6, khi gặp thầy cô và bạn bè mới."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài học mở đầu chương trình Ngữ văn 6 với chủ đề về tình bạn và mái trường mới. Học sinh được làm quen với thể loại truyện ngắn và kí qua các văn bản gần gũi với đời sống tuổi học trò.
- Tổng kết ghi nhớ: Nắm được nội dung và ý nghĩa của các văn bản trong bài.; Phân biệt được từ đơn, từ ghép và từ láy.; Biết sử dụng đúng dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trong văn bản "Bài học đường đời đầu tiên", nhân vật Dế Mèn được khắc họa qua ngoại hình khỏe mạnh và tính cách kiêu ngạo. Chi tiết Dế Mèn trêu chọc chị Cốc rồi gây ra cái chết của Dế Choắt là chi tiết tiêu biểu. Chi tiết này cho thấy sự nông nổi, thiếu suy nghĩ của Dế Mèn lúc đầu.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 1: Tôi và các bạn (Nắm được nội dung và ý nghĩa của các văn bản trong bài.; Phân biệt được từ đơn, từ ghép và từ láy.; Biết sử dụng đúng dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Sau biến cố, Dế Mèn ân hận và rút ra bài học về cách ứng xử. Người đọc nhận ra: mỗi hành động đều có hậu quả, vì vậy cần suy nghĩ kĩ trước khi làm. Khi phân tích nhân vật, em nên bám vào lời nói, hành động và suy nghĩ của nhân vật để nêu nhận xét có căn cứ.
- Bài 4: Hùng vừa hồi hộp vừa háo hức.
- Bài 5: Từ láy: ríu rít.
- Bài 6: Biện pháp so sánh (nụ cười được ví với hoa).