Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu? A. Thông tin là hiểu biết về sự vật, hiện tượng. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Dữ liệu là thông tin được ghi lại bằng kí hiệu để máy tính xử lí. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Thông tin là những hiểu biết, kiến thức mà con người thu nhận được về sự vật, hiện tượng xung quanh thông qua các giác quan hoặc các thiết bị đo đạc. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Nói cách khác, dữ liệu là dạng vật chất của thông tin khi nó được ghi lại bằng các kí hiệu nào đó.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Bạn Lan muốn biết ngày mai có mưa hay không để chuẩn bị ô. Lan mở ứng dụng thời tiết trên điện thoại và thấy biểu tượng mây đen cùng con số 80%.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hỏi: Trong tình huống trên, đâu là thông tin, đâu là dữ liệu? Vì sao?
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Thông tin là gì? Cho một ví dụ về thông tin mà em nhận được trong ngày hôm nay.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Dữ liệu là gì? Cho hai ví dụ về dữ liệu.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Trong các dãy sau, dãy nào là dữ liệu, dãy nào là thông tin? Giải thích. a) "28, 29, 30". b) "Nhiệt độ ba ngày tới ở Hà Nội lần lượt là 28°C, 29°C, 30°C".
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thông tin là hiểu biết về sự vật, hiện tượng."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Dữ liệu là thông tin được ghi lại bằng kí hiệu để máy tính xử lí."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Thông tin là những hiểu biết, kiến thức mà con người thu nhận được về sự vật, hiện tượng xung quanh thông qua các giác quan hoặc các thiết bị đo đạc."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nói cách khác, dữ liệu là dạng vật chất của thông tin khi nó được ghi lại bằng các kí hiệu nào đó."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Thông tin là những hiểu biết, kiến thức mà con người thu nhận được về sự vật, hiện tượng xung quanh thông qua các giác quan hoặc các thiết bị đo đạc. Dữ liệu là những thông tin đã được đưa vào máy tính để lưu trữ và xử lí, chẳng hạn như con số, chữ viết, hình ảnh, âm thanh.
- Tổng kết ghi nhớ: Thông tin là hiểu biết về sự vật, hiện tượng.; Dữ liệu là thông tin được ghi lại bằng kí hiệu để máy tính xử lí.; Cùng một thông tin có thể biểu diễn bằng nhiều dạng dữ liệu khác nhau.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Bạn Lan muốn biết ngày mai có mưa hay không để chuẩn bị ô. Lan mở ứng dụng thời tiết trên điện thoại và thấy biểu tượng mây đen cùng con số 80%.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 1: Thông tin và dữ liệu (Thông tin là hiểu biết về sự vật, hiện tượng.; Dữ liệu là thông tin được ghi lại bằng kí hiệu để máy tính xử lí.; Cùng một thông tin có thể biểu diễn bằng nhiều dạng dữ liệu khác nhau.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hỏi: Trong tình huống trên, đâu là thông tin, đâu là dữ liệu? Vì sao?
- Bài 4: Thông tin là những gì đem lại hiểu biết cho con người. Ví dụ: biết hôm nay trời mưa nên mang áo mưa.
- Bài 5: Dữ liệu là các số, chữ, hình ảnh, âm thanh... được ghi lại, là vật mang thông tin. Ví dụ: số 35, bức ảnh chụp lớp học.
- Bài 6: a) Là dữ liệu (chỉ là các con số chưa có ý nghĩa). b) Là thông tin (các con số đã gắn với ý nghĩa: nhiệt độ các ngày tới ở Hà Nội).