1. Kiến thức trọng tâm
Châu Âu là một bộ phận của lục địa Á – Âu, nằm ở phía tây của lục địa này. Châu Âu tiếp giáp với Bắc Băng Dương ở phía bắc, Đại Tây Dương ở phía tây và nam, dãy núi U-ran ở phía đông. Vị trí này giúp châu Âu có khí hậu ôn hòa và giao lưu thuận lợi với các châu lục khác.
Địa hình châu Âu tương đối thấp và bằng phẳng. Đồng bằng chiếm phần lớn diện tích, tập trung ở Đông Âu và Tây Âu. Các dãy núi cao chủ yếu nằm ở phía nam, tiêu biểu là dãy An-pơ với đỉnh Mông-blăng cao hơn m.
Khí hậu châu Âu phân hóa rõ theo vĩ độ và theo hướng từ tây sang đông. Ven biển phía tây chịu ảnh hưởng của dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương nên khí hậu ôn hòa, mưa nhiều quanh năm. Càng vào sâu trong nội địa, khí hậu càng mang tính lục địa với mùa đông lạnh và mùa hè nóng.
Sông ngòi châu Âu khá dày đặc nhưng phần lớn là sông ngắn và nhỏ. Các sông lớn gồm Vôn-ga, Đa-nuýp, Rai-nơ và En-bơ. Vôn-ga là sông dài nhất châu Âu, chảy qua đồng bằng Đông Âu. Nhiều sông được nối với nhau bằng kênh đào, thuận lợi cho giao thông và vận tải thủy.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao ven biển Tây Âu có mùa đông ấm hơn nhiều so với các khu vực cùng vĩ độ ở phía đông châu Âu?
Lời giải: Ven biển Tây Âu chịu ảnh hưởng của dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương và gió tây ôn đới mang hơi ẩm từ biển vào, làm mùa đông ấm và ẩm. Càng vào sâu trong nội địa, ảnh hưởng của biển giảm dần, khí hậu mang tính lục địa rõ rệt nên mùa đông lạnh hơn nhiều. Sự chênh lệch này cho thấy vai trò quan trọng của biển đối với khí hậu châu Âu.
3. Ghi nhớ
- Châu Âu nằm ở phía tây lục địa Á – Âu, giáp Bắc Băng Dương và Đại Tây Dương.
- Địa hình chủ yếu là đồng bằng, núi cao tập trung ở phía nam.
- Khí hậu phân hóa từ tây sang đông và từ bắc xuống nam.
- Sông ngòi dày đặc, thuận lợi cho giao thông đường thủy.