Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527)? A. Năm 1428: Lê Lợi lập nhà Lê sơ. Thời Lê Thánh Tông (1460 – 1497) là đỉnh cao. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527), khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Bộ máy nhà nước trung ương tập quyền hoàn chỉnh, chia 13 đạo thừa tuyên (1471). C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527), phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Năm 1428, sau thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi lên ngôi, lập ra nhà Lê sơ, đưa đất nước bước vào thời kì phát triển thịnh vượng. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527), học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Về chính trị, nhà Lê sơ xây dựng bộ máy nhà nước quân chủ trung ương tập quyền hoàn chỉnh.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527), em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao thời Lê Thánh Tông được coi là thời kì phát triển thịnh vượng nhất của Đại Việt phong kiến?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527) để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Dưới thời Lê Thánh Tông, bộ máy nhà nước được hoàn thiện với hệ thống 13 đạo thừa tuyên, luật pháp chặt chẽ với bộ luật Hồng Đức. Kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đều phát triển. Giáo dục, khoa cử thịnh đạt, văn hóa rực rỡ. Lãnh thổ được mở rộng, quốc phòng vững mạnh. Tất cả tạo nên một thời kì ổn định và thịnh vượng toàn diện, trở thành khuôn mẫu cho các triều đại sau.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao nhà Hồ nhanh chóng sụp đổ trước quân Minh xâm lược?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). So sánh tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý và thời Trần. Rút ra nhận xét.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nhà Đinh thành lập năm nào? Nêu những việc làm của Đinh Bộ Lĩnh sau khi thống nhất đất nước.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năm 1428: Lê Lợi lập nhà Lê sơ. Thời Lê Thánh Tông (1460 – 1497) là đỉnh cao."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Bộ máy nhà nước trung ương tập quyền hoàn chỉnh, chia 13 đạo thừa tuyên (1471)."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Năm 1428, sau thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi lên ngôi, lập ra nhà Lê sơ, đưa đất nước bước vào thời kì phát triển thịnh vượng."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Về chính trị, nhà Lê sơ xây dựng bộ máy nhà nước quân chủ trung ương tập quyền hoàn chỉnh."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Năm 1428, sau thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi lên ngôi, lập ra nhà Lê sơ, đưa đất nước bước vào thời kì phát triển thịnh vượng. Dưới thời Lê Thánh Tông (1460 – 1497), Đại Việt đạt tới đỉnh cao phong kiến.
- Tổng kết ghi nhớ: Năm 1428: Lê Lợi lập nhà Lê sơ. Thời Lê Thánh Tông (1460 – 1497) là đỉnh cao.; Bộ máy nhà nước trung ương tập quyền hoàn chỉnh, chia 13 đạo thừa tuyên (1471).; Bộ luật Hồng Đức (1483) tiến bộ, bảo vệ quyền lợi nhân dân, chú ý quyền phụ nữ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao thời Lê Thánh Tông được coi là thời kì phát triển thịnh vượng nhất của Đại Việt phong kiến?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527) (Năm 1428: Lê Lợi lập nhà Lê sơ. Thời Lê Thánh Tông (1460 – 1497) là đỉnh cao.; Bộ máy nhà nước trung ương tập quyền hoàn chỉnh, chia 13 đạo thừa tuyên (1471).; Bộ luật Hồng Đức (1483) tiến bộ, bảo vệ quyền lợi nhân dân, chú ý quyền phụ nữ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Dưới thời Lê Thánh Tông, bộ máy nhà nước được hoàn thiện với hệ thống 13 đạo thừa tuyên, luật pháp chặt chẽ với bộ luật Hồng Đức. Kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp đều phát triển. Giáo dục, khoa cử thịnh đạt, văn hóa rực rỡ. Lãnh thổ được mở rộng, quốc phòng vững mạnh. Tất cả tạo nên một thời kì ổn định và thịnh vượng toàn diện, trở thành khuôn mẫu cho các triều đại sau.
- Bài 4: Nhà Hồ chưa tạo được sự đồng lòng của nhân dân; các cải cách vấp phải chống đối; quân Minh mạnh, chuẩn bị kĩ, lấy cớ "phù Trần diệt Hồ" xâm lược năm 1406 – 1407; nhà Hồ kháng cự yếu ớt nên thất bại.
- Bài 5: Thời Lý: chia thành 24 lộ, phủ; thời Trần: chia thành 12 lộ, phủ, có chế độ Thượng hoàng. Cả hai đều là nhà nước quân chủ tập quyền; thời Trần bộ máy hoàn thiện, chặt chẽ hơn, phù hợp với yêu cầu quản lí đất nước sau chiến tranh.
- Bài 6: Nhà Đinh thành lập năm 968. Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước Đại Cồ Việt, đóng đô Hoa Lư, xây dựng bộ máy nhà nước, chia nước thành 10 đạo, đúc tiền đồng.