1. Kiến thức trọng tâm
Bài học mở đầu chương trình Ngữ văn 7 với chủ đề tuổi thơ — quãng thời gian trong sáng, hồn nhiên nhất của mỗi con người. Các văn bản trong bài thường thuộc thể loại truyện ngắn, thơ hoặc kí, viết về những kỉ niệm tuổi thơ gắn với gia đình, bạn bè, quê hương. Học sinh cần nắm được cách kể chuyện, miêu tả và biểu cảm trong văn bản: người kể là ai, câu chuyện diễn ra ở đâu, nhân vật có đặc điểm gì, chi tiết nào gây ấn tượng sâu sắc nhất.
Về tiếng Việt, bài học ôn lại các biện pháp tu từ quen thuộc như so sánh, nhân hoá, ẩn dụ. Về tập làm văn, học sinh làm quen với việc kể lại một kỉ niệm đáng nhớ, biết sắp xếp các sự việc theo trình tự thời gian và nêu được cảm xúc của bản thân.
2. Ví dụ minh họa
Khi đọc một truyện ngắn về tuổi thơ, em có thể phân tích như sau: nhân vật chính là một cậu bé sống ở làng quê, ngày ngày cùng bạn bè thả diều, bắt cá. Chi tiết "cánh diều bay cao trên bầu trời xanh" vừa miêu tả cảnh vật, vừa gợi lên ước mơ tự do, trong sáng của trẻ thơ. Biện pháp nhân hoá trong câu "gió nô đùa cùng lũ trẻ" làm cho cảnh vật trở nên sống động, gần gũi.
Khi viết bài, em nên mở đầu bằng một hình ảnh gợi nhớ, sau đó kể lại sự việc chính, cuối cùng bày tỏ cảm nghĩ. Ví dụ: kể về lần đầu tiên được đi chợ cùng bà, em nhớ mãi tiếng rao hàng, mùi bánh mới và nụ cười hiền hậu của bà.
3. Ghi nhớ
- Tuổi thơ là đề tài quen thuộc, giàu cảm xúc trong văn học.
- Khi đọc văn bản, chú ý nhân vật, sự việc, chi tiết tiêu biểu và biện pháp tu từ.
- Khi viết, sắp xếp sự việc theo trình tự hợp lí, lồng cảm xúc chân thành vào câu chuyện.