Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em.? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chọn người thân mà em thực sự gắn bó, kể những kỉ niệm thật của mình. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em., khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Kết hợp kể chuyện và biểu cảm, tránh kể dài dòng mà quên bộc lộ cảm xúc. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em., phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. - Khái niệm: Văn biểu cảm về người thân là bài văn bày tỏ tình cảm yêu thương, biết ơn của em dành cho ông bà, cha mẹ, anh chị em trong gia đình.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em., học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. - Đối tượng: Em chọn một người thân mà em gắn bó nhất, ví dụ mẹ, bố, bà, ông hoặc anh chị. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em., em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Em có thể viết về mẹ, người dậy sớm lo bữa sáng cho cả nhà. Một kỉ niệm đáng nhớ là hôm em bị sốt, mẹ thức suốt đêm chườm khăn, lo lắng nhìn em ngủ. Sáng hôm sau, dù mệt, mẹ vẫn nấu cháo và dặn em uống thuốc đúng giờ. Từ kỉ niệm ấy, em hiểu tình thương của mẹ không ồn ào mà lặng lẽ trong từng việc nhỏ. Dàn ý gợi ý: mở bài giới thiệu mẹ và tình cảm yêu thương; thân bài kể hai kỉ niệm tiêu biểu, nêu sự chăm sóc và đức hy sinh của mẹ; kết bài bày tỏ lòng biết ơn và lời hứa chăm ngoan.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em. để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
- Ngôn ngữ: Câu văn giản dị, ấm áp, dùng từ ngữ biểu cảm vừa đủ, có thể dùng so sánh và nhân hóa để hình ảnh người thân hiện lên sinh động, gần gũi.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tìm từ láy trong câu: "Tiếng ve kêu râm ran suốt mùa hè."
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết một đoạn văn khoảng 6–8 câu kể lại một trải nghiệm đáng nhớ của em.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Phân tích tác dụng của phó từ "đã" và "đang" trong hai câu: "Em đã đọc xong cuốn sách." / "Em đang đọc cuốn sách."
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Chọn người thân mà em thực sự gắn bó, kể những kỉ niệm thật của mình."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Kết hợp kể chuyện và biểu cảm, tránh kể dài dòng mà quên bộc lộ cảm xúc."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Khái niệm: Văn biểu cảm về người thân là bài văn bày tỏ tình cảm yêu thương, biết ơn của em dành cho ông bà, cha mẹ, anh chị em trong gia đình."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Đối tượng: Em chọn một người thân mà em gắn bó nhất, ví dụ mẹ, bố, bà, ông hoặc anh chị."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Khái niệm: Văn biểu cảm về người thân là bài văn bày tỏ tình cảm yêu thương, biết ơn của em dành cho ông bà, cha mẹ, anh chị em trong gia đình. Đây là đề văn gần gũi vì gia đình là nơi em lớn lên.
- Tổng kết ghi nhớ: Chọn người thân mà em thực sự gắn bó, kể những kỉ niệm thật của mình.; Kết hợp kể chuyện và biểu cảm, tránh kể dài dòng mà quên bộc lộ cảm xúc.; Mỗi đoạn văn tập trung vào một kỉ niệm hoặc một phẩm chất của người thân.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Em có thể viết về mẹ, người dậy sớm lo bữa sáng cho cả nhà. Một kỉ niệm đáng nhớ là hôm em bị sốt, mẹ thức suốt đêm chườm khăn, lo lắng nhìn em ngủ. Sáng hôm sau, dù mệt, mẹ vẫn nấu cháo và dặn em uống thuốc đúng giờ. Từ kỉ niệm ấy, em hiểu tình thương của mẹ không ồn ào mà lặng lẽ trong từng việc nhỏ. Dàn ý gợi ý: mở bài giới thiệu mẹ và tình cảm yêu thương; thân bài kể hai kỉ niệm tiêu biểu, nêu sự chăm sóc và đức hy sinh của mẹ; kết bài bày tỏ lòng biết ơn và lời hứa chăm ngoan.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Viết bài văn biểu cảm về người thân trong gia đình em. (Chọn người thân mà em thực sự gắn bó, kể những kỉ niệm thật của mình.; Kết hợp kể chuyện và biểu cảm, tránh kể dài dòng mà quên bộc lộ cảm xúc.; Mỗi đoạn văn tập trung vào một kỉ niệm hoặc một phẩm chất của người thân.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: - Ngôn ngữ: Câu văn giản dị, ấm áp, dùng từ ngữ biểu cảm vừa đủ, có thể dùng so sánh và nhân hóa để hình ảnh người thân hiện lên sinh động, gần gũi.
- Bài 4: Từ láy: "râm ran".
- Bài 5: Gợi ý chấm: kể theo trình tự, có cảm xúc và bài học; diễn đạt mạch lạc, đúng chính tả.
- Bài 6: "Đã" chỉ hành động đã hoàn thành trong quá khứ; "đang" chỉ hành động đang tiếp diễn. Hai phó từ giúp xác định thời gian của hành động.