Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử.? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Tìm hiểu kĩ tư liệu trước khi viết, chỉ kể những sự việc có thật.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử., khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Kể theo trình tự thời gian, nêu rõ hoàn cảnh, diễn biến, kết quả. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử., phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. - Khái niệm: Đây là bài văn kể lại một sự việc có thật trong cuộc đời của một nhân vật lịch sử, dựa trên tư liệu, sách báo hoặc lời kể đáng tin cậy. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử., học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. - Chọn nhân vật và sự việc: Nhân vật có thể là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa như Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Hai Bà Trưng. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử., em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Em có thể kể về Trần Hưng Đạo trong trận Bạch Đằng năm 1288. Trước hết, em giới thiệu ông là vị tướng tài ba được giao trọng trách chống quân Nguyên Mông. Sau đó, em kể cách ông nghiên cứu địa hình sông Bạch Đằng, cho đóng cọc gỗ dưới lòng sông và chờ thủy triều xuống để đánh bại giặc. Kết quả là quân giặc thảm bại, đất nước giữ được độc lập. Khi kể, em bày tỏ cảm phục trước trí tuệ và lòng yêu nước của ông, đồng thời nêu bài học về sự mưu trí và tinh thần đoàn kết.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử. để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
- Ngôn ngữ: Câu văn rõ ràng, mạch lạc, dùng từ ngữ trang trọng, phù hợp khi viết về nhân vật lịch sử.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết một đoạn văn khoảng 5–7 câu trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của những trải nghiệm trong cuộc sống.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Tìm và sửa lỗi trong câu: "Bạn ấy rất chăm chỉ và cũng rất là thông minh." Giải thích vì sao sai.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết một đoạn văn khoảng 6–8 câu kể lại một lần em giúp đỡ người khác và cảm xúc của em sau đó.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tìm hiểu kĩ tư liệu trước khi viết, chỉ kể những sự việc có thật."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Kể theo trình tự thời gian, nêu rõ hoàn cảnh, diễn biến, kết quả."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Khái niệm: Đây là bài văn kể lại một sự việc có thật trong cuộc đời của một nhân vật lịch sử, dựa trên tư liệu, sách báo hoặc lời kể đáng tin cậy."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Chọn nhân vật và sự việc: Nhân vật có thể là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa như Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Hai Bà Trưng."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Khái niệm: Đây là bài văn kể lại một sự việc có thật trong cuộc đời của một nhân vật lịch sử, dựa trên tư liệu, sách báo hoặc lời kể đáng tin cậy. Người viết không bịa đặt mà kể lại sự việc theo trình tự hợp lí, đồng thời bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc.
- Tổng kết ghi nhớ: Tìm hiểu kĩ tư liệu trước khi viết, chỉ kể những sự việc có thật.; Kể theo trình tự thời gian, nêu rõ hoàn cảnh, diễn biến, kết quả.; Xen kẽ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân một cách tự nhiên.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Em có thể kể về Trần Hưng Đạo trong trận Bạch Đằng năm 1288. Trước hết, em giới thiệu ông là vị tướng tài ba được giao trọng trách chống quân Nguyên Mông. Sau đó, em kể cách ông nghiên cứu địa hình sông Bạch Đằng, cho đóng cọc gỗ dưới lòng sông và chờ thủy triều xuống để đánh bại giặc. Kết quả là quân giặc thảm bại, đất nước giữ được độc lập. Khi kể, em bày tỏ cảm phục trước trí tuệ và lòng yêu nước của ông, đồng thời nêu bài học về sự mưu trí và tinh thần đoàn kết.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử. (Tìm hiểu kĩ tư liệu trước khi viết, chỉ kể những sự việc có thật.; Kể theo trình tự thời gian, nêu rõ hoàn cảnh, diễn biến, kết quả.; Xen kẽ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân một cách tự nhiên.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: - Ngôn ngữ: Câu văn rõ ràng, mạch lạc, dùng từ ngữ trang trọng, phù hợp khi viết về nhân vật lịch sử.
- Bài 4: Gợi ý chấm: có quan điểm rõ ràng, có lí lẽ / ví dụ; diễn đạt mạch lạc.
- Bài 5: Câu đúng: "Bạn ấy rất chăm chỉ và cũng rất thông minh." Sai vì "rất là" thừa từ "là"; phó từ "rất" đã đủ bổ sung mức độ cho tính từ.
- Bài 6: Gợi ý chấm: kể theo trình tự, có cảm xúc chân thành; diễn đạt mạch lạc, đúng chính tả.