1. Kiến thức trọng tâm
Mạch điện là hệ thống gồm các thiết bị điện được nối với nhau bằng dây dẫn, tạo thành đường đi khép kín cho dòng điện. Nhờ mạch điện, năng lượng điện từ nguồn được truyền đến các thiết bị để chúng hoạt động.
Một mạch điện đơn giản gồm ba bộ phận chính. Nguồn điện cung cấp năng lượng điện, ví dụ pin, ắc quy, ổ cắm điện. Dây dẫn làm nhiệm vụ dẫn dòng điện từ nguồn đến thiết bị và ngược lại. Thiết bị tiêu thụ điện biến đổi điện năng thành các dạng năng lượng khác, ví dụ bóng đèn biến điện năng thành quang năng, quạt điện biến điện năng thành cơ năng, bếp điện biến điện năng thành nhiệt năng. Ngoài ra, mạch điện thường có công tắc để đóng, ngắt dòng điện và thiết bị bảo vệ như cầu chì, aptomat.
Mạch điện được phân loại theo cách mắc các thiết bị. Mạch điện nối tiếp là mạch mà các thiết bị được mắc nối tiếp nhau trên cùng một đường dây, dòng điện đi qua lần lượt từng thiết bị. Mạch điện song song là mạch mà các thiết bị được mắc song song, mỗi thiết bị có đường dây riêng nối với nguồn. Trong gia đình, các thiết bị thường được mắc song song để mỗi thiết bị hoạt động độc lập, khi một thiết bị tắt thì các thiết bị khác vẫn hoạt động.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Mạch đèn pin gồm một viên pin, một bóng đèn nhỏ và một công tắc nối với nhau bằng dây dẫn. Khi bật công tắc, mạch kín, dòng điện chạy từ pin qua bóng đèn làm đèn sáng. Khi tắt công tắc, mạch hở, dòng điện bị ngắt, đèn tắt.
Qua ví dụ, ta thấy mạch điện chỉ hoạt động khi khép kín. Công tắc giúp điều khiển việc đóng, ngắt mạch một cách thuận tiện.
3. Ghi nhớ
- Mạch điện là hệ thống thiết bị nối với nhau tạo thành đường đi khép kín cho dòng điện.
- Ba bộ phận chính: nguồn điện, dây dẫn, thiết bị tiêu thụ điện; ngoài ra có công tắc và thiết bị bảo vệ.
- Mạch nối tiếp: các thiết bị mắc nối tiếp trên cùng một đường dây.
- Mạch song song: mỗi thiết bị có đường dây riêng; thiết bị trong gia đình thường mắc song song.