1. Kiến thức trọng tâm
Công nghệ kĩ thuật số giúp con người học tập, làm việc và giải trí thuận tiện hơn, nhưng cũng đòi hỏi người dùng phải có đạo đức và văn hóa khi sử dụng. Đạo đức trong môi trường số thể hiện ở việc: tôn trọng bản quyền, không sao chép bài viết, hình ảnh, phần mềm của người khác khi chưa được phép; không tung tin giả, không bình luận ác ý, không bắt nạt qua mạng; bảo vệ thông tin cá nhân của mình và của người khác.
Văn hóa ứng xử trên mạng bao gồm: dùng lời lẽ lịch sự, tôn trọng ý kiến khác biệt, không lan truyền nội dung bạo lực hay phản cảm, xin phép trước khi đăng hình ảnh có mặt người khác. Khi gặp nội dung xấu, em nên tránh xa, không chia sẻ và báo cho người lớn hoặc thầy cô.
Pháp luật cũng quy định các hành vi bị cấm trên không gian mạng như lừa đảo, đánh cắp tài khoản, phát tán thông tin sai sự thật. Người vi phạm có thể bị xử phạt. Vì vậy, mỗi học sinh cần ý thức: tự do trên mạng luôn đi kèm trách nhiệm.
2. Ví dụ minh họa
Bạn Mai tìm được một bài văn mẫu trên mạng và định chép nguyên văn nộp cho cô giáo. Mai làm vậy có đúng không?
Lời giải: Không đúng. Chép nguyên văn bài của người khác mà không ghi nguồn là vi phạm bản quyền và thiếu trung thực. Mai có thể đọc bài mẫu để tham khảo ý tưởng, sau đó tự viết bằng lời của mình và ghi rõ nguồn tham khảo nếu có trích dẫn. Đây là cách học tập trung thực và tôn trọng công sức của tác giả.
3. Ghi nhớ
- Tôn trọng bản quyền: không sao chép nội dung của người khác khi chưa được phép.
- Không tung tin giả, không bắt nạt, không bình luận ác ý trên mạng.
- Ứng xử văn hóa: lịch sự, tôn trọng, xin phép trước khi đăng hình ảnh có người khác.