Bài tập — Bài 1: Dân tộc và dân số

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 1: Dân tộc và dân số? A. Việt Nam có 54 dân tộc, dân tộc Kinh chiếm đa số. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 1: Dân tộc và dân số, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Dân số đông, đang bước vào giai đoạn già hóa. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Dân tộc và dân số, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 1: Dân tộc và dân số, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. 53 dân tộc thiểu số còn lại phân bố chủ yếu ở miền núi, trung du và vùng cao, mỗi dân tộc có ngôn ngữ, phong tục và bản sắc văn hóa riêng.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 1: Dân tộc và dân số, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Một tỉnh có dân số $1,200,000$ người, trong đó số người trong độ tuổi lao động là $720,000$ người. Hỏi tỉ lệ dân số trong độ tuổi lao động chiếm bao nhiêu phần trăm?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 1: Dân tộc và dân số để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Tỉ lệ $= \frac{720,000}{1,200,000} \times 100$. Tỉ lệ $60$ cho thấy tỉnh này đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, có nhiều lao động để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, cần đầu tư đào tạo nghề để lao động có việc làm ổn định và thu nhập cao.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Việt Nam có bao nhiêu dân tộc?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Dân tộc nào chiếm tỉ lệ đông nhất trong tổng dân số Việt Nam?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Kể tên 5 dân tộc ít người sinh sống ở miền núi phía Bắc.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Việt Nam có 54 dân tộc, dân tộc Kinh chiếm đa số."
  • Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Dân số đông, đang bước vào giai đoạn già hóa."
  • Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống."
  • Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "53 dân tộc thiểu số còn lại phân bố chủ yếu ở miền núi, trung du và vùng cao, mỗi dân tộc có ngôn ngữ, phong tục và bản sắc văn hóa riêng."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống. Dân tộc Kinh chiếm đa số, khoảng hơn $85$ dân số, tập trung chủ yếu ở đồng bằng và đô thị.
  • Tổng kết ghi nhớ: Việt Nam có 54 dân tộc, dân tộc Kinh chiếm đa số.; Dân số đông, đang bước vào giai đoạn già hóa.; Cơ cấu dân số vàng là cơ hội nhưng cũng là thách thức.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một tỉnh có dân số $1,200,000$ người, trong đó số người trong độ tuổi lao động là $720,000$ người. Hỏi tỉ lệ dân số trong độ tuổi lao động chiếm bao nhiêu phần trăm?
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 1: Dân tộc và dân số (Việt Nam có 54 dân tộc, dân tộc Kinh chiếm đa số.; Dân số đông, đang bước vào giai đoạn già hóa.; Cơ cấu dân số vàng là cơ hội nhưng cũng là thách thức.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Tỉ lệ $= \frac{720,000}{1,200,000} \times 100$. Tỉ lệ $60$ cho thấy tỉnh này đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, có nhiều lao động để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, cần đầu tư đào tạo nghề để lao động có việc làm ổn định và thu nhập cao.
• Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
• Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
• Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.