Bài tập — Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ là vùng có diện tích lớn nhất cả nước, gồm 14 tỉnh, giáp Trung Quốc và Lào, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và giao lưu kinh tế với nước ngoài. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh nhất cả nước, thuận lợi cho cây trồng ôn đới và cận nhiệt như chè, hồi, quế, cây ăn quả. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Vì sao vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có thế mạnh phát triển thủy điện? Nêu một khó khăn khi xây dựng thủy điện ở vùng này.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Vùng có thế mạnh thủy điện vì địa hình núi cao, sông suối nhiều, độ dốc lớn, lượng mưa dồi dào, tạo ra nguồn năng lượng nước lớn. Một khó khăn là xây dựng thủy điện có thể làm ngập đất canh tác, ảnh hưởng đến đời sống người dân, gây xói mòn và thay đổi môi trường sinh thái nếu không quy hoạch hợp lý.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Phân tích ảnh hưởng của địa hình và khí hậu vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ tới phát triển nông nghiệp.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao Đồng bằng sông Hồng là vùng kinh tế phát triển nhất cả nước? Nêu ít nhất 4 nguyên nhân.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). So sánh điều kiện phát triển nông nghiệp giữa vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Bắc Trung Bộ.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ là vùng có diện tích lớn nhất cả nước, gồm 14 tỉnh, giáp Trung Quốc và Lào, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và giao lưu kinh tế với nước ngoài."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh nhất cả nước, thuận lợi cho cây trồng ôn đới và cận nhiệt như chè, hồi, quế, cây ăn quả."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ là vùng có diện tích lớn nhất cả nước, gồm 14 tỉnh, giáp Trung Quốc và Lào, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và giao lưu kinh tế với nước ngoài. Địa hình chủ yếu là đồi núi, có dãy Hoàng Liên Sơn với đỉnh Phan Xi Păng cao nhất Việt Nam, xen kẽ các cao nguyên, thung lũng và đồng bằng nhỏ.
- Tổng kết ghi nhớ: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược.; Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch.; Cần phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có thế mạnh phát triển thủy điện? Nêu một khó khăn khi xây dựng thủy điện ở vùng này.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ (Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược.; Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch.; Cần phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Vùng có thế mạnh thủy điện vì địa hình núi cao, sông suối nhiều, độ dốc lớn, lượng mưa dồi dào, tạo ra nguồn năng lượng nước lớn. Một khó khăn là xây dựng thủy điện có thể làm ngập đất canh tác, ảnh hưởng đến đời sống người dân, gây xói mòn và thay đổi môi trường sinh thái nếu không quy hoạch hợp lý.
Bài 4: Địa hình núi cao, chia cắt → đất dốc, khó cơ giới hoá, nhưng thích hợp trồng cây công nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi; khí hậu phân hoá theo độ cao → trồng được cây ôn đới, cận nhiệt (chè, mận, đào); mưa nhiều gây xói mòn, lũ quét.
Bài 5: Nguyên nhân: vị trí thuận lợi; đất phù sa màu mỡ; dân cư đông, lao động có tay nghề; có thủ đô Hà Nội và cảng Hải Phòng; hạ tầng, khoa học – công nghệ phát triển; thu hút nhiều đầu tư.
Bài 6: ĐBSH: đất phù sa màu mỡ, bằng phẳng, thuỷ lợi tốt → thâm canh lúa, rau màu cao; Bắc Trung Bộ: đất hẹp, dốc, khí hậu khắc nghiệt, thiên tai nhiều → nông nghiệp bấp bênh, phát triển cây công nghiệp, chăn nuôi, lâm nghiệp và kinh tế biển.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Vì sao vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có thế mạnh phát triển thủy điện? Nêu một khó khăn khi xây dựng thủy điện ở vùng này.

Lời giải: Vùng có thế mạnh thủy điện vì địa hình núi cao, sông suối nhiều, độ dốc lớn, lượng mưa dồi dào, tạo ra nguồn năng lượng nước lớn. Một khó khăn là xây dựng thủy điện có thể làm ngập đất canh tác, ảnh hưởng đến đời sống người dân, gây xói mòn và thay đổi môi trường sinh thái nếu không quy hoạch hợp lý.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao Đồng bằng sông Hồng là vùng kinh tế phát triển nhất cả nước? Nêu ít nhất 4 nguyên nhân.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ là vùng có diện tích lớn nhất cả nước, gồm 14 tỉnh, giáp Trung Quốc và Lào, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và giao lưu kinh tế với nước ngoài."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh nhất cả nước, thuận lợi cho cây trồng ôn đới và cận nhiệt như chè, hồi, quế, cây ăn quả."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ là vùng có diện tích lớn nhất cả nước, gồm 14 tỉnh, giáp Trung Quốc và Lào, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và giao lưu kinh tế với nước ngoài. Địa hình chủ yếu là đồi núi, có dãy Hoàng Liên Sơn với đỉnh Phan Xi Păng cao nhất Việt Nam, xen kẽ các cao nguyên, thung lũng và đồng bằng nhỏ.
Tổng kết ghi nhớ: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược.; Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch.; Cần phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có thế mạnh phát triển thủy điện? Nêu một khó khăn khi xây dựng thủy điện ở vùng này.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 12: Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ (Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có diện tích lớn nhất, địa hình đồi núi, vị trí chiến lược.; Thế mạnh: khoáng sản, thủy năng, rừng, cây công nghiệp, cây dược liệu, du lịch.; Cần phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Vùng có thế mạnh thủy điện vì địa hình núi cao, sông suối nhiều, độ dốc lớn, lượng mưa dồi dào, tạo ra nguồn năng lượng nước lớn. Một khó khăn là xây dựng thủy điện có thể làm ngập đất canh tác, ảnh hưởng đến đời sống người dân, gây xói mòn và thay đổi môi trường sinh thái nếu không quy hoạch hợp lý.

Bài 4: Địa hình núi cao, chia cắt → đất dốc, khó cơ giới hoá, nhưng thích hợp trồng cây công nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi; khí hậu phân hoá theo độ cao → trồng được cây ôn đới, cận nhiệt (chè, mận, đào); mưa nhiều gây xói mòn, lũ quét.

Bài 5: Nguyên nhân: vị trí thuận lợi; đất phù sa màu mỡ; dân cư đông, lao động có tay nghề; có thủ đô Hà Nội và cảng Hải Phòng; hạ tầng, khoa học – công nghệ phát triển; thu hút nhiều đầu tư.

Bài 6: ĐBSH: đất phù sa màu mỡ, bằng phẳng, thuỷ lợi tốt → thâm canh lúa, rau màu cao; Bắc Trung Bộ: đất hẹp, dốc, khí hậu khắc nghiệt, thiên tai nhiều → nông nghiệp bấp bênh, phát triển cây công nghiệp, chăn nuôi, lâm nghiệp và kinh tế biển.