1. Kiến thức trọng tâm
Bài thực hành này giúp học sinh tìm hiểu các loại thiên tai thường xảy ra ở địa phương và cả nước, nguyên nhân, hậu quả và các biện pháp phòng chống, ứng phó với biến đổi khí hậu. Thiên tai ở Việt Nam gồm bão, lũ lụt, hạn hán, sạt lở đất, xâm nhập mặn, rét đậm rét hại, nắng nóng. Biến đổi khí hậu làm thiên tai xảy ra thường xuyên hơn, mạnh hơn, gây thiệt hại lớn về người, tài sản và môi trường.
Các biện pháp phòng chống thiên tai gồm: xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo sớm; củng cố đê điều, hồ chứa, công trình thoát nước; trồng rừng phòng hộ, bảo vệ rừng ngập mặn; quy hoạch khu dân cư tránh vùng nguy hiểm; tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng. Ứng phó với biến đổi khí hậu gồm hai hướng: giảm nhẹ (giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng, dùng năng lượng sạch) và thích ứng (chuyển đổi cây trồng, xây nhà chống bão, chủ động di dời khi có cảnh báo).
Khi thực hành, học sinh sưu tầm tư liệu, số liệu về thiên tai ở địa phương, phân tích nguyên nhân và hậu quả, đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương mình.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Địa phương em thường xảy ra ngập lụt vào mùa mưa. Hãy nêu hai nguyên nhân và hai biện pháp phòng chống.
Lời giải: Hai nguyên nhân: mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn; hệ thống thoát nước kém, nhiều kênh rạch bị lấp, rác thải gây tắc nghẽn. Hai biện pháp: nạo vét kênh rạch, khơi thông cống rãnh trước mùa mưa; tuyên truyền người dân không xả rác xuống kênh, xây nhà cao hơn mực nước lũ và chuẩn bị phương án di dời khi có cảnh báo.
3. Ghi nhớ
- Thiên tai ở Việt Nam: bão, lũ, hạn hán, sạt lở, xâm nhập mặn, rét hại, nắng nóng.
- Phòng chống thiên tai: dự báo sớm, củng cố công trình, trồng rừng phòng hộ.
- Ứng phó biến đổi khí hậu: giảm nhẹ phát thải và thích ứng với điều kiện mới.