1. Kiến thức trọng tâm
Trách nhiệm là thái độ sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt công việc được giao, đồng thời dám chịu trách nhiệm về kết quả của mình. Người có trách nhiệm không đổ lỗi cho người khác, không làm qua loa cho xong chuyện, mà luôn cố gắng hết sức dù công việc lớn hay nhỏ.
Trong học tập, trách nhiệm thể hiện ở việc làm bài tập đầy đủ, ôn bài trước khi kiểm tra, chuẩn bị dụng cụ học tập và hoàn thành phần việc của mình khi làm việc nhóm. Trong gia đình, trách nhiệm là phụ giúp bố mẹ việc nhà, chăm sóc em nhỏ, giữ gìn đồ dùng chung. Trong cộng đồng, trách nhiệm là giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, tuân thủ nội quy trường lớp và tham gia các hoạt động chung.
Khi mỗi người đều có trách nhiệm, tập thể sẽ vận hành trôi chảy, mọi người tin tưởng lẫn nhau. Ngược lại, chỉ một người thiếu trách nhiệm cũng có thể làm hỏng công việc chung, chẳng hạn một thành viên không chuẩn bị phần thuyết trình sẽ khiến cả nhóm bị điểm kém. Vì vậy, rèn luyện trách nhiệm từ những việc nhỏ hôm nay chính là chuẩn bị cho tương lai.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Lớp 9A được giao chuẩn bị gian hàng hội chợ xuân. Mai được phân công làm áp phích và bảng giá. Dù bận ôn thi, Mai vẫn lên kế hoạch: tối thứ hai phác thảo, tối thứ ba hoàn thiện và nhờ bạn góp ý. Đúng hẹn, Mai nộp sản phẩm đẹp, rõ ràng. Nhờ đó, gian hàng của lớp thu hút nhiều khách. Thầy chủ nhiệm khen Mai không chỉ vì sản phẩm đẹp mà vì tinh thần trách nhiệm: nhận việc là làm đến nơi đến chốn.
3. Ghi nhớ
- Trách nhiệm là hoàn thành tốt công việc được giao và dám chịu trách nhiệm về kết quả.
- Thể hiện trách nhiệm trong học tập, gia đình và cộng đồng qua những việc làm cụ thể.
- Người có trách nhiệm được mọi người tin tưởng và tôn trọng.