1. Kiến thức trọng tâm
Tháng 12/1991, Liên Xô tan rã, Chiến tranh lạnh kết thúc, trật tự hai cực sụp đổ. Thế giới bước vào thời kỳ hình thành trật tự mới theo xu hướng đa cực, với nhiều trung tâm kinh tế - chính trị như Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Nga. Xu thế chung là hòa bình, hợp tác và phát triển, nhưng xung đột cục bộ, khủng bố và tranh chấp vẫn diễn ra ở nhiều nơi.
Liên bang Nga kế thừa vị trí của Liên Xô. Những năm đầu thập niên 1990, Nga gặp nhiều khó khăn do chuyển đổi kinh tế. Từ năm 2000, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Putin, Nga dần ổn định chính trị, phục hồi kinh tế, khôi phục vị thế cường quốc. Nước Mỹ sau Chiến tranh lạnh trở thành siêu cường duy nhất, có nền kinh tế, quân sự và khoa học - công nghệ hàng đầu thế giới. Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ đẩy mạnh cuộc chiến chống khủng bố, nhưng vị thế tuyệt đối của Mỹ dần suy giảm khi nhiều trung tâm quyền lực mới nổi lên.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Sự tan rã của Liên Xô năm 1991 đã tác động như thế nào đến trật tự thế giới?
Lời giải: Liên Xô tan rã làm cho trật tự hai cực Xô - Mỹ sụp đổ, Chiến tranh lạnh kết thúc. Mỹ trở thành siêu cường duy nhất trong thập niên 1990. Đồng thời, xu hướng đa cực xuất hiện ngày càng rõ nét: Liên minh châu Âu mở rộng, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Nga trỗi dậy. Quan hệ quốc tế chuyển từ đối đầu sang đối thoại, hợp tác và cạnh tranh, các nước đều tập trung phát triển kinh tế, nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.
3. Ghi nhớ
- 12/1991: Liên Xô tan rã, Chiến tranh lạnh kết thúc.
- Trật tự thế giới mới: xu hướng đa cực, hòa bình, hợp tác, phát triển.
- Liên bang Nga: phục hồi và khôi phục vị thế cường quốc từ năm 2000.
- Nước Mỹ: siêu cường duy nhất thập niên 1990; sau 11/9/2001 đẩy mạnh chống khủng bố.