1. Kiến thức trọng tâm
Từ cuối thế kỉ XX, cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ vũ trụ. Máy tính, internet, trí tuệ nhân tạo làm thay đổi sâu sắc sản xuất, đời sống và cách thức giao tiếp của con người. Thành tựu khoa học - kĩ thuật trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, là nhân tố quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia.
Cùng với đó, xu thế toàn cầu hoá diễn ra mạnh mẽ: sự liên kết, phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia ngày càng tăng trong kinh tế, văn hóa, khoa học và môi trường. Toàn cầu hoá tạo cơ hội mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ, vốn và tri thức, nhưng cũng đặt ra thách thức: cạnh tranh gay gắt, nguy cơ tụt hậu, bất bình đẳng và tác động tiêu cực về văn hóa, môi trường. Đối với Việt Nam, hội nhập toàn cầu hoá là yêu cầu tất yếu; cần chủ động nắm bắt cơ hội, đồng thời giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc và chủ quyền quốc gia.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Toàn cầu hoá mang lại cơ hội và thách thức gì cho Việt Nam?
Lời giải: Về cơ hội, toàn cầu hoá giúp Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tiếp cận khoa học - công nghệ hiện đại và học hỏi kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Về thách thức, Việt Nam phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các nước khác, nguy cơ tụt hậu nếu không đổi mới kịp thời, cùng những tác động tiêu cực như ô nhiễm môi trường và xâm nhập văn hóa ngoại lai. Vì vậy, Việt Nam cần hội nhập chủ động, tích cực, đồng thời bảo vệ bản sắc văn hóa và lợi ích quốc gia.
3. Ghi nhớ
- Cách mạng khoa học - kĩ thuật cuối thế kỉ XX: công nghệ thông tin, sinh học, vật liệu mới, vũ trụ.
- Khoa học - kĩ thuật trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp.
- Toàn cầu hoá: liên kết, phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia ngày càng tăng.
- Việt Nam: hội nhập chủ động, nắm bắt cơ hội, giữ vững bản sắc và chủ quyền.