1. Kiến thức trọng tâm
- Bài học rèn kĩ năng đọc hiểu thơ — thể loại dùng ngôn ngữ hàm súc, hình ảnh, nhịp điệu và nhạc điệu để bộc lộ cảm xúc, suy tư của tác giả.
- Thơ có nhiều thể khác nhau: thơ lục bát, thơ bảy chữ, thơ tám chữ, thơ tự do. Mỗi thể thơ có quy tắc riêng về số tiếng, vần, nhịp, nhưng đều hướng tới việc gợi cảm xúc cho người đọc.
- Khi đọc hiểu thơ, cần xác định thể thơ, hình ảnh trung tâm, cảm xúc chủ đạo, các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, và nêu cảm nhận của bản thân.
- Hình ảnh thơ thường mang tính tượng trưng: một cánh chim có thể gợi nỗi nhớ quê hương, một dòng sông có thể gợi dòng chảy của thời gian.
- Về thực hành viết, đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ gồm: giới thiệu bài thơ và cảm xúc chung, phân tích một vài hình ảnh, câu thơ tiêu biểu, rồi khẳng định giá trị của bài thơ đối với bản thân.
2. Ví dụ minh họa
Đọc hai câu thơ: "Quê hương là chùm khế ngọt / Cho con trèo hái mỗi ngày."
Phân tích: Tác giả dùng hình ảnh "chùm khế ngọt" quen thuộc, gần gũi để nói về quê hương. Biện pháp so sánh ngầm "quê hương là chùm khế ngọt" gợi cảm giác ngọt ngào, thân thương. Cụm từ "cho con trèo hái mỗi ngày" gợi tuổi thơ hồn nhiên, gắn bó với quê nhà. Cảm xúc chủ đạo là nỗi nhớ quê tha thiết, trìu mến.
3. Ghi nhớ
- Đọc thơ: xác định thể thơ, tìm hình ảnh trung tâm, nắm cảm xúc chủ đạo.
- Phân tích thơ phải gắn hình ảnh, từ ngữ với cảm xúc và tư tưởng của tác giả.
- Viết cảm nghĩ về thơ cần có cảm xúc chân thành, không kể lể dài dòng.