Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính: xác định bài toán, xây dựng thuật toán, viết chương trình, kiểm thử. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự để giải quyết vấn đề. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chủ đề này tổng quan các bài từ Bài 14 đến Bài 16, gồm giải quyết vấn đề, bài toán tin học và thực hành lập chương trình máy tính.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Để giải quyết một vấn đề bằng máy tính, trước hết cần xác định rõ đầu vào và đầu ra. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Bạn Hà cần tính điểm trung bình của lớp từ bảng điểm. Hà xác định đầu vào là điểm của từng học sinh, đầu ra là điểm trung bình. Thuật toán gồm các bước: cộng tất cả các điểm, đếm số học sinh, chia tổng cho số học sinh. Hà viết chương trình thực hiện các bước này và kiểm thử với một vài số liệu mẫu. Khi kết quả đúng, Hà áp dụng chương trình cho toàn bộ bảng điểm.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Nếu Hà bỏ qua bước kiểm thử, chương trình có thể cho kết quả sai mà Hà không phát hiện. Vì vậy, kiểm thử là bước không thể thiếu trong quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Hành vi nào sau đây vi phạm bản quyền: (a) Mua sách bản quyền; (b) Sao chép phần mềm trả phí để bán; (c) Trích dẫn ngắn có ghi nguồn. Giải thích.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu 2 tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin và giải thích ngắn gọn.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết 3 từ khóa để tìm kiếm thông tin về "tác hại của rác thải nhựa".
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính: xác định bài toán, xây dựng thuật toán, viết chương trình, kiểm thử."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự để giải quyết vấn đề."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề này tổng quan các bài từ Bài 14 đến Bài 16, gồm giải quyết vấn đề, bài toán tin học và thực hành lập chương trình máy tính."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Để giải quyết một vấn đề bằng máy tính, trước hết cần xác định rõ đầu vào và đầu ra."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề này tổng quan các bài từ Bài 14 đến Bài 16, gồm giải quyết vấn đề, bài toán tin học và thực hành lập chương trình máy tính. Nội dung trọng tâm là quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính: xác định bài toán, xây dựng thuật toán, viết chương trình, kiểm thử và đánh giá kết quả.
- Tổng kết ghi nhớ: Quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính: xác định bài toán, xây dựng thuật toán, viết chương trình, kiểm thử.; Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự để giải quyết vấn đề.; Luôn kiểm thử chương trình với số liệu mẫu trước khi sử dụng chính thức.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Bạn Hà cần tính điểm trung bình của lớp từ bảng điểm. Hà xác định đầu vào là điểm của từng học sinh, đầu ra là điểm trung bình. Thuật toán gồm các bước: cộng tất cả các điểm, đếm số học sinh, chia tổng cho số học sinh. Hà viết chương trình thực hiện các bước này và kiểm thử với một vài số liệu mẫu. Khi kết quả đúng, Hà áp dụng chương trình cho toàn bộ bảng điểm.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính (Quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính: xác định bài toán, xây dựng thuật toán, viết chương trình, kiểm thử.; Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, có thứ tự để giải quyết vấn đề.; Luôn kiểm thử chương trình với số liệu mẫu trước khi sử dụng chính thức.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Nếu Hà bỏ qua bước kiểm thử, chương trình có thể cho kết quả sai mà Hà không phát hiện. Vì vậy, kiểm thử là bước không thể thiếu trong quy trình giải quyết vấn đề bằng máy tính.
- Bài 4: Hành vi (b) vi phạm bản quyền vì sao chép, kinh doanh tác phẩm có bản quyền mà không được phép. (a) và (c) là hành vi hợp pháp.
- Bài 5: Ví dụ: tính chính xác (nội dung đúng sự thật, có bằng chứng); tính tin cậy của nguồn (tác giả, cơ quan ban hành rõ ràng, uy tín); tính cập nhật (thông tin mới, phù hợp thời điểm).
- Bài 6: Ví dụ: "tác hại rác thải nhựa", "rác thải nhựa và môi trường", "giảm thiểu rác thải nhựa".