1. Kiến thức trọng tâm
Ren là phần rãnh xoắn ốc trên bề mặt trụ hoặc lỗ, dùng để lắp ghép, điều chỉnh hoặc truyền chuyển động trong các chi tiết máy. Ren xuất hiện trong nhiều sản phẩm quen thuộc như bu lông, đai ốc, vít, nắp chai và vòi nước. Để chế tạo và lắp ghép chính xác, ren phải được biểu diễn đúng quy ước trên bản vẽ kĩ thuật.
Trên bản vẽ kĩ thuật, ren được biểu diễn theo quy ước đơn giản hóa để bản vẽ gọn và dễ đọc. Đối với ren ngoài trên trục, đường đỉnh ren được vẽ bằng nét liền đậm, đường chân ren được vẽ bằng nét liền mảnh. Đối với ren trong trong lỗ, quy ước ngược lại: đường chân ren vẽ bằng nét liền đậm, đường đỉnh ren vẽ bằng nét liền mảnh. Trong hình chiếu vuông góc với trục ren, đường chân ren được vẽ khoảng ba phần tư đường tròn bằng nét liền mảnh.
Các thông số cơ bản của ren cần ghi trên bản vẽ gồm loại ren, đường kính danh nghĩa và bước ren. Ví dụ, kí hiệu ren hệ mét M12 × 1,5 cho biết ren hệ mét có đường kính danh nghĩa 12 mm và bước ren 1,5 mm. Việc biểu diễn và ghi kích thước ren đúng quy ước giúp người thợ chế tạo và kiểm tra ren chính xác, đảm bảo các chi tiết lắp ghép vừa khít.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Một bu lông có ren ngoài M10, bước ren 1,5 mm. Trên bản vẽ, đường bao ngoài của phần ren được vẽ bằng nét liền đậm, đường chân ren vẽ bằng nét liền mảnh song song bên trong. Khi nhìn từ đầu bu lông, đường chân ren là gần ba phần tư vòng tròn nét mảnh. Nhờ biểu diễn quy ước này, người thợ biết bu lông cần ren M10 và chọn đúng đai ốc tương ứng để lắp ghép.
3. Ghi nhớ
- Ren là rãnh xoắn ốc trên trụ hoặc lỗ, dùng để lắp ghép, điều chỉnh, truyền động.
- Ren ngoài: đỉnh ren nét liền đậm, chân ren nét liền mảnh; ren trong ngược lại.
- Cần ghi loại ren, đường kính danh nghĩa và bước ren, ví dụ M12 × 1,5.