Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật? A. Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu con người. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Thiết kế tốt hài hòa giữa công năng, thẩm mĩ, an toàn, chi phí và môi trường. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo nhằm tạo ra sản phẩm, công trình hoặc hệ thống đáp ứng nhu cầu của con người. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Thiết kế kĩ thuật dựa trên kiến thức khoa học, công nghệ và thực tiễn, đồng thời phải tính đến các yếu tố như công năng sử dụng, tính thẩm mĩ, độ an toàn, chi phí sản xuất, khả năng chế tạo và tác động đến môi trường.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Một nhóm học sinh được giao thiết kế giá đỡ điện thoại để bàn. Nhóm xác định yêu cầu: giá đỡ phải chắc chắn, điều chỉnh được góc nghiêng, làm từ vật liệu rẻ, dễ chế tạo.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Nhóm đề xuất nhiều ý tưởng, vẽ phác thảo, làm mô hình bằng bìa cứng, thử đặt điện thoại lên để kiểm tra độ vững chắc, sau đó chọn phương án tốt nhất và hoàn thiện bản vẽ thiết kế chi tiết.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Phân tích vai trò của cơ giới hóa trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trồng trọt.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). So sánh trồng trọt truyền thống và trồng trọt công nghệ cao về: lao động, năng suất, kiểm soát môi trường, chi phí.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Em hãy thiết kế mô hình trồng rau thủy canh đơn giản cho gia đình (dụng cụ, dung dịch dinh dưỡng, cây trồng, chăm sóc).
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu con người."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thiết kế tốt hài hòa giữa công năng, thẩm mĩ, an toàn, chi phí và môi trường."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo nhằm tạo ra sản phẩm, công trình hoặc hệ thống đáp ứng nhu cầu của con người."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thiết kế kĩ thuật dựa trên kiến thức khoa học, công nghệ và thực tiễn, đồng thời phải tính đến các yếu tố như công năng sử dụng, tính thẩm mĩ, độ an toàn, chi phí sản xuất, khả năng chế tạo và tác động đến môi trường."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo nhằm tạo ra sản phẩm, công trình hoặc hệ thống đáp ứng nhu cầu của con người. Sản phẩm thiết kế có thể là một chi tiết máy, một ngôi nhà, một cây cầu hoặc một thiết bị điện tử.
- Tổng kết ghi nhớ: Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu con người.; Thiết kế tốt hài hòa giữa công năng, thẩm mĩ, an toàn, chi phí và môi trường.; Quá trình thiết kế gồm xác định nhu cầu, hình thành ý tưởng, thử nghiệm và hoàn thiện.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một nhóm học sinh được giao thiết kế giá đỡ điện thoại để bàn. Nhóm xác định yêu cầu: giá đỡ phải chắc chắn, điều chỉnh được góc nghiêng, làm từ vật liệu rẻ, dễ chế tạo.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Khái quát về thiết kế kĩ thuật (Thiết kế kĩ thuật là hoạt động sáng tạo tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu con người.; Thiết kế tốt hài hòa giữa công năng, thẩm mĩ, an toàn, chi phí và môi trường.; Quá trình thiết kế gồm xác định nhu cầu, hình thành ý tưởng, thử nghiệm và hoàn thiện.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Nhóm đề xuất nhiều ý tưởng, vẽ phác thảo, làm mô hình bằng bìa cứng, thử đặt điện thoại lên để kiểm tra độ vững chắc, sau đó chọn phương án tốt nhất và hoàn thiện bản vẽ thiết kế chi tiết.
- Bài 4: Cơ giới hóa giúp làm đất nhanh, đều; gieo trồng đúng mật độ; tưới, bón chính xác; thu hoạch kịp thời, giảm thất thoát; bảo quản tốt — từ đó tăng năng suất, chất lượng, giảm chi phí lao động.
- Bài 5: Truyền thống: lao động thủ công nhiều, năng suất thấp, phụ thuộc thời tiết, chi phí thấp. Công nghệ cao: ít lao động thủ công, năng suất cao, kiểm soát môi trường tốt, chi phí đầu tư cao.
- Bài 6: Mô hình: thùng xốp/khay, dung dịch dinh dưỡng pha theo hướng dẫn, cây rau ngắn ngày (xà lách, cải); đặt nơi đủ sáng, thoáng; theo dõi mực nước, bổ sung dinh dưỡng, thay dung dịch định kì.