1. Kiến thức trọng tâm
Sử dụng đất trồng hợp lý là khai thác đất đúng mục đích, đúng khả năng của từng loại đất, kết hợp với các biện pháp giữ gìn để đất không bị suy thoái. Nếu sử dụng đất không hợp lý, như trồng một loại cây liên tục nhiều năm hoặc lạm dụng phân hóa học, đất sẽ bạc màu, giảm năng suất và khó phục hồi.
Cải tạo đất là áp dụng các biện pháp làm cho đất xấu trở nên tốt hơn, phù hợp với cây trồng. Các biện pháp thường dùng gồm: cày sâu, phơi ải để diệt mầm bệnh và làm đất tơi xốp; bón vôi để giảm độ chua; bón phân hữu cơ để tăng mùn và dinh dưỡng; trồng cây phân xanh để cải thiện đất; rửa mặn, tháo chua đối với đất nhiễm mặn, nhiễm phèn; làm ruộng bậc thang ở vùng đồi núi để chống xói mòn.
Bảo vệ đất trồng là giữ cho đất không bị ô nhiễm, xói mòn và suy thoái. Người sản xuất cần hạn chế dùng thuốc bảo vệ thực vật, không đổ rác thải, nước thải độc hại xuống đất, trồng cây phủ xanh đất trống và thực hiện luân canh, xen canh hợp lý. Bảo vệ đất trồng là bảo vệ nguồn sống lâu dài của nông nghiệp và môi trường.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Một thửa ruộng bị chua, lúa sinh trưởng kém. Người nông dân bón vôi kết hợp với phân hữu cơ, sau một thời gian đất giảm chua, lúa xanh tốt trở lại. Ví dụ khác: Ở vùng đồi, nông dân trồng cây theo đường đồng mức và trồng cỏ phủ đất, nhờ vậy đất không bị rửa trôi khi mưa lớn, giữ được độ màu mỡ cho cây trồng.
3. Ghi nhớ
- Sử dụng đất hợp lý: đúng mục đích, đúng khả năng, tránh làm đất bạc màu.
- Cải tạo đất: cày sâu, phơi ải, bón vôi, bón phân hữu cơ, trồng cây phân xanh.
- Bảo vệ đất: chống xói mòn, chống ô nhiễm, luân canh, xen canh hợp lý.