Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Cơ cấu kinh tế gồm cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu lãnh thổ. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. GDP đo giá trị sản phẩm, dịch vụ tạo ra trong lãnh thổ một nước. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Cơ cấu kinh tế là tổng thể các bộ phận hợp thành nền kinh tế và mối quan hệ giữa chúng.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) là tổng giá trị sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được tạo ra trong phạm vi lãnh thổ của một quốc gia trong một thời gian nhất định, thường là một năm. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Một nước có GDP là 400 tỉ USD và dân số 100 triệu người. Tính GDP bình quân đầu người.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: GDP bình quân đầu người = GDP / dân số = USD/người. Chỉ số này phản ánh mức độ giàu có trung bình của mỗi người dân, nhưng chưa cho thấy sự phân phối thu nhập có công bằng hay không. Vì vậy, khi đánh giá phát triển cần kết hợp thêm các chỉ số về giáo dục, y tế và môi trường.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường do công nghiệp gây ra.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao ngành dịch vụ chiếm tỉ trọng cao trong GDP của các nước phát triển?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tính tỉ suất gia tăng dân số thực tế của một nước có tỉ suất sinh thô 16‰, tử thô 7‰, nhập cư 3‰, xuất cư 2‰.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Cơ cấu kinh tế gồm cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu lãnh thổ."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "GDP đo giá trị sản phẩm, dịch vụ tạo ra trong lãnh thổ một nước."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Cơ cấu kinh tế là tổng thể các bộ phận hợp thành nền kinh tế và mối quan hệ giữa chúng."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tổng sản phẩm trong nước (GDP) là tổng giá trị sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được tạo ra trong phạm vi lãnh thổ của một quốc gia trong một thời gian nhất định, thường là một năm."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Cơ cấu kinh tế là tổng thể các bộ phận hợp thành nền kinh tế và mối quan hệ giữa chúng. Người ta thường xét cơ cấu kinh tế theo ba góc độ: cơ cấu ngành kinh tế (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ), cơ cấu thành phần kinh tế (kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài) và cơ cấu lãnh thổ (phân bố kinh tế theo vùng).
- Tổng kết ghi nhớ: Cơ cấu kinh tế gồm cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu lãnh thổ.; GDP đo giá trị sản phẩm, dịch vụ tạo ra trong lãnh thổ một nước.; GNI đo thu nhập của công dân và đơn vị thường trú trong và ngoài nước.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Một nước có GDP là 400 tỉ USD và dân số 100 triệu người. Tính GDP bình quân đầu người.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 22: Cơ cấu kinh tế, tổng sản phẩm trong nước và tổng thu nhập quốc gia (Cơ cấu kinh tế gồm cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu lãnh thổ.; GDP đo giá trị sản phẩm, dịch vụ tạo ra trong lãnh thổ một nước.; GNI đo thu nhập của công dân và đơn vị thường trú trong và ngoài nước.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: GDP bình quân đầu người = GDP / dân số = USD/người. Chỉ số này phản ánh mức độ giàu có trung bình của mỗi người dân, nhưng chưa cho thấy sự phân phối thu nhập có công bằng hay không. Vì vậy, khi đánh giá phát triển cần kết hợp thêm các chỉ số về giáo dục, y tế và môi trường.
- Bài 4: Công nghệ sạch; xử lí khí thải, nước thải, chất thải; tái chế; năng lượng tái tạo; quy hoạch khu công nghiệp hợp lí; giám sát, xử phạt vi phạm môi trường.
- Bài 5: Nhu cầu dịch vụ tăng theo mức sống; công nghiệp, nông nghiệp hiện đại cần nhiều dịch vụ hỗ trợ; dịch vụ tạo giá trị gia tăng cao; toàn cầu hóa thúc đẩy thương mại dịch vụ.
- Bài 6: Gia tăng tự nhiên = 16‰ − 7‰ = 9‰. Gia tăng cơ học = 3‰ − 2‰ = 1‰. Gia tăng thực tế = 10‰ = 1,0%.