1. Kiến thức trọng tâm
Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp là sự sắp xếp, phối hợp các hoạt động nông nghiệp trên một lãnh thổ nhất định nhằm khai thác hiệu quả các điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội. Các hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp gồm: trang trại, vùng chuyên canh, vùng nông nghiệp và thể tổng hợp nông – công nghiệp. Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá quy mô lớn, sử dụng máy móc và kĩ thuật hiện đại. Vùng chuyên canh là vùng sản xuất tập trung một hoặc một số loại nông sản có lợi thế.
Một số vấn đề phát triển nông nghiệp hiện nay: biến đổi khí hậu làm gia tăng hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, ảnh hưởng tới năng suất cây trồng; suy thoái đất và ô nhiễm môi trường do lạm dụng phân bón, thuốc trừ sâu; cạnh tranh gay gắt trên thị trường nông sản thế giới; thiếu lao động nông nghiệp có trình độ cao ở nhiều vùng nông thôn.
Giải pháp: phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ theo chuỗi giá trị và thích ứng với biến đổi khí hậu.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao Tây Nguyên trở thành vùng chuyên canh cà phê lớn nhất Việt Nam?
Lời giải: Tây Nguyên có đất ba dan màu mỡ, khí hậu cận xích đạo với mùa khô rõ rệt thích hợp cho cây cà phê, địa hình cao nguyên thuận lợi cho trồng tập trung quy mô lớn. Cùng với đó, lao động dồi dào, chính sách phát triển cây công nghiệp và thị trường xuất khẩu rộng đã hình thành vùng chuyên canh cà phê nổi tiếng. Ví dụ này cho thấy tổ chức lãnh thổ nông nghiệp dựa trên lợi thế so sánh của từng vùng.
3. Ghi nhớ
- Hình thức tổ chức: trang trại, vùng chuyên canh, vùng nông nghiệp, thể tổng hợp nông – công nghiệp.
- Vấn đề hiện nay: biến đổi khí hậu, suy thoái đất, ô nhiễm, cạnh tranh thị trường.
- Giải pháp: công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị.