1. Kiến thức trọng tâm
Biểu đồ là công cụ trực quan giúp thể hiện và so sánh số liệu địa lí. Khi vẽ biểu đồ về sản lượng lương thực của thế giới, cần thực hiện các bước sau: đọc kĩ bảng số liệu, xác định dạng biểu đồ phù hợp (thường là biểu đồ cột hoặc biểu đồ đường), chọn tỉ lệ và đơn vị hợp lí, vẽ trục tung, trục hoành, ghi tên biểu đồ, chú giải và đơn vị đầy đủ.
Kĩ năng nhận xét biểu đồ gồm: nhận xét chung về xu hướng biến động (tăng, giảm hay ổn định), chỉ ra giai đoạn tăng nhanh, tăng chậm hoặc giảm, so sánh giữa các đối tượng (các loại lương thực, các châu lục, các nước) và giải thích nguyên nhân của sự biến động đó. Nguyên nhân thường liên quan tới diện tích gieo trồng, năng suất, khoa học – công nghệ, điều kiện tự nhiên và chính sách phát triển nông nghiệp.
Sản lượng lương thực thế giới nhìn chung có xu hướng tăng nhờ mở rộng diện tích, tăng năng suất và áp dụng tiến bộ kĩ thuật, trong đó lúa gạo, lúa mì và ngô là ba cây lương thực chính.
2. Ví dụ minh họa
Bài tập: Cho bảng số liệu sản lượng lúa gạo thế giới năm 2010 là 700 triệu tấn, năm 2020 là 760 triệu tấn. Vẽ biểu đồ cột và nhận xét.
Lời giải: Vẽ biểu đồ cột với trục hoành là năm (2010, 2020), trục tung là sản lượng (triệu tấn), chọn tỉ lệ phù hợp. Nhận xét: sản lượng lúa gạo thế giới tăng từ 700 triệu tấn (2010) lên 760 triệu tấn (2020), tăng 60 triệu tấn. Nguyên nhân: diện tích gieo trồng ổn định, năng suất tăng nhờ giống mới, thủy lợi và kĩ thuật canh tác tiến bộ, nhu cầu tiêu dùng tăng.
3. Ghi nhớ
- Các bước vẽ biểu đồ: đọc số liệu, chọn dạng biểu đồ, chọn tỉ lệ, vẽ và ghi chú đầy đủ.
- Nhận xét: xu hướng chung, giai đoạn biến động, so sánh và giải thích nguyên nhân.
- Ba cây lương thực chính: lúa gạo, lúa mì, ngô.