1. Kiến thức trọng tâm
Công nghiệp là ngành sản xuất vật chất quan trọng, tạo ra tư liệu sản xuất và hàng tiêu dùng, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và nâng cao trình độ khoa học – công nghệ. Công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Đặc điểm của công nghiệp: sản xuất tập trung trong các nhà máy, xí nghiệp; sử dụng nhiều máy móc, nguyên liệu, năng lượng; sản phẩm đa dạng; ít phụ thuộc trực tiếp vào điều kiện tự nhiên hơn nông nghiệp nhưng phụ thuộc nhiều vào vốn, công nghệ và thị trường.
Cơ cấu ngành công nghiệp gồm: công nghiệp khai thác (than, dầu khí, khoáng sản), công nghiệp chế biến (luyện kim, cơ khí, hoá chất, thực phẩm) và công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước.
Các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển và phân bố công nghiệp: vị trí địa lí, tài nguyên thiên nhiên, dân cư và lao động, vốn, khoa học – công nghệ, thị trường, chính sách và kết cấu hạ tầng. Ngày nay, nhân tố khoa học – công nghệ và thị trường có vai trò ngày càng lớn.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao công nghiệp điện tử tập trung nhiều ở Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng?
Lời giải: Hai vùng này có lao động trình độ cao, kết cấu hạ tầng tốt, gần sân bay, cảng biển, thị trường tiêu thụ lớn và chính sách thu hút đầu tư thuận lợi. Ngược lại, công nghiệp khai thác than tập trung ở Quảng Ninh vì gần nguồn nguyên liệu. Ví dụ này cho thấy mỗi ngành công nghiệp chịu ảnh hưởng mạnh nhất bởi những nhân tố khác nhau: công nghiệp điện tử cần lao động và công nghệ, công nghiệp khai thác cần nguyên liệu.
3. Ghi nhớ
- Công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
- Cơ cấu: khai thác, chế biến, sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước.
- Nhân tố ảnh hưởng: tài nguyên, lao động, vốn, công nghệ, thị trường, chính sách, hạ tầng.