Bài tập — Bài 7: Nội lực và ngoại lực

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất). D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ).

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Nội lực là lực phát sinh từ bên trong Trái Đất, liên quan đến sự di chuyển vật chất trong manti, sự phân hủy phóng xạ và các phản ứng nhiệt. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Nội lực có tác dụng làm cho bề mặt Trái Đất trở nên gồ ghề hơn. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Câu hỏi: Một con sông mang phù sa bồi đắp ở cửa sông tạo thành đồng bằng. Quá trình này thuộc nội lực hay ngoại lực? Vì sao?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Thuộc ngoại lực, cụ thể là quá trình bồi tụ. Nước sông vận chuyển phù sa từ thượng nguồn về hạ lưu rồi lắng đọng ở cửa sông, làm cho địa hình được bồi cao và mở rộng ra biển.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Giải thích vì sao vào mùa hạ ở bán cầu Bắc ngày dài hơn đêm, còn ở bán cầu Nam ngày ngắn hơn đêm.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao ở vùng cực có hiện tượng ngày cực và đêm cực? Hiện tượng này kéo dài bao lâu ở cực Bắc?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một học sinh nói: "Mùa hạ nóng vì Trái Đất gần Mặt Trời hơn mùa đông". Em có đồng ý không? Vì sao?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất)."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ)."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nội lực là lực phát sinh từ bên trong Trái Đất, liên quan đến sự di chuyển vật chất trong manti, sự phân hủy phóng xạ và các phản ứng nhiệt."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nội lực có tác dụng làm cho bề mặt Trái Đất trở nên gồ ghề hơn."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nội lực là lực phát sinh từ bên trong Trái Đất, liên quan đến sự di chuyển vật chất trong manti, sự phân hủy phóng xạ và các phản ứng nhiệt. Ngoại lực là lực phát sinh từ bên ngoài Trái Đất, chủ yếu do năng lượng Mặt Trời, trọng lực và hoạt động của sinh vật.
- Tổng kết ghi nhớ: Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất).; Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ).; Hai lực tác động đồng thời, tạo nên địa hình đa dạng.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Một con sông mang phù sa bồi đắp ở cửa sông tạo thành đồng bằng. Quá trình này thuộc nội lực hay ngoại lực? Vì sao?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực (Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất).; Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ).; Hai lực tác động đồng thời, tạo nên địa hình đa dạng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Thuộc ngoại lực, cụ thể là quá trình bồi tụ. Nước sông vận chuyển phù sa từ thượng nguồn về hạ lưu rồi lắng đọng ở cửa sông, làm cho địa hình được bồi cao và mở rộng ra biển.
Bài 4: Mùa hạ bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, thời gian chiếu sáng dài hơn, ngày dài hơn đêm; cùng lúc bán cầu Nam chếch xa Mặt Trời, thời gian chiếu sáng ngắn hơn, ngày ngắn hơn đêm.
Bài 5: Do trục Trái Đất nghiêng và chuyển động quanh Mặt Trời, vùng cực có thời gian Mặt Trời không lặn (ngày cực) hoặc không mọc (đêm cực). Ở cực Bắc, ngày cực và đêm cực mỗi hiện tượng kéo dài khoảng 6 tháng.
Bài 6: Không đồng ý. Nguyên nhân chính của mùa là trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương khi chuyển động quanh Mặt Trời, làm góc nhập xạ và thời gian chiếu sáng thay đổi theo mùa. (Thực tế Trái Đất gần Mặt Trời nhất vào đầu tháng 1, khi Bắc bán cầu đang là mùa đông.)

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Câu hỏi: Một con sông mang phù sa bồi đắp ở cửa sông tạo thành đồng bằng. Quá trình này thuộc nội lực hay ngoại lực? Vì sao?

Lời giải: Thuộc ngoại lực, cụ thể là quá trình bồi tụ. Nước sông vận chuyển phù sa từ thượng nguồn về hạ lưu rồi lắng đọng ở cửa sông, làm cho địa hình được bồi cao và mở rộng ra biển.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Giải thích vì sao vào mùa hạ ở bán cầu Bắc ngày dài hơn đêm, còn ở bán cầu Nam ngày ngắn hơn đêm.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao ở vùng cực có hiện tượng ngày cực và đêm cực? Hiện tượng này kéo dài bao lâu ở cực Bắc?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất)."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ)."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nội lực là lực phát sinh từ bên trong Trái Đất, liên quan đến sự di chuyển vật chất trong manti, sự phân hủy phóng xạ và các phản ứng nhiệt."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nội lực có tác dụng làm cho bề mặt Trái Đất trở nên gồ ghề hơn."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nội lực là lực phát sinh từ bên trong Trái Đất, liên quan đến sự di chuyển vật chất trong manti, sự phân hủy phóng xạ và các phản ứng nhiệt. Ngoại lực là lực phát sinh từ bên ngoài Trái Đất, chủ yếu do năng lượng Mặt Trời, trọng lực và hoạt động của sinh vật.
Tổng kết ghi nhớ: Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất).; Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ).; Hai lực tác động đồng thời, tạo nên địa hình đa dạng.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Một con sông mang phù sa bồi đắp ở cửa sông tạo thành đồng bằng. Quá trình này thuộc nội lực hay ngoại lực? Vì sao?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 7: Nội lực và ngoại lực (Nội lực từ bên trong Trái Đất: làm địa hình gồ ghề hơn (núi, đứt gãy, núi lửa, động đất).; Ngoại lực từ bên ngoài: san bằng địa hình (phong hóa, xâm thực, bồi tụ).; Hai lực tác động đồng thời, tạo nên địa hình đa dạng.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Thuộc ngoại lực, cụ thể là quá trình bồi tụ. Nước sông vận chuyển phù sa từ thượng nguồn về hạ lưu rồi lắng đọng ở cửa sông, làm cho địa hình được bồi cao và mở rộng ra biển.

Bài 4: Mùa hạ bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, thời gian chiếu sáng dài hơn, ngày dài hơn đêm; cùng lúc bán cầu Nam chếch xa Mặt Trời, thời gian chiếu sáng ngắn hơn, ngày ngắn hơn đêm.

Bài 5: Do trục Trái Đất nghiêng và chuyển động quanh Mặt Trời, vùng cực có thời gian Mặt Trời không lặn (ngày cực) hoặc không mọc (đêm cực). Ở cực Bắc, ngày cực và đêm cực mỗi hiện tượng kéo dài khoảng 6 tháng.

Bài 6: Không đồng ý. Nguyên nhân chính của mùa là trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương khi chuyển động quanh Mặt Trời, làm góc nhập xạ và thời gian chiếu sáng thay đổi theo mùa. (Thực tế Trái Đất gần Mặt Trời nhất vào đầu tháng 1, khi Bắc bán cầu đang là mùa đông.)