Bài tập — Bài 11: Liên kết ion

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 11: Liên kết ion? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 11: Liên kết ion, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Liên kết ion, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích trái dấu. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 11: Liên kết ion, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Ví dụ điển hình là sự hình thành phân tử natri clorua $NaCl$ . C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Liên kết ion, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Giải thích sự hình thành liên kết ion trong phân tử magie oxit $MgO$ .

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 11: Liên kết ion để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Nguyên tử $Mg$ ( $Z = 12$ ) có $2$ electron lớp ngoài cùng, nhường $2$ electron để tạo thành ion $Mg^{2+}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Nguyên tử $O$ ( $Z = 8$ ) có $6$ electron lớp ngoài cùng, nhận $2$ electron để tạo thành ion $O^{2-}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Lực hút tĩnh điện giữa $Mg^{2+}$ và $O^{2-}$ tạo thành liên kết ion trong $MgO$ . Phương trình: $Mg \rightarrow Mg^{2+} + 2e^-$ ; $O + 2e^- \rightarrow O^{2-}$ ; $Mg^{2+} + O^{2-} \rightarrow MgO$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). So sánh tính phi kim của O và S. Nguyên tố nào mạnh hơn?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết cấu hình electron của K (Z = 19) và xác định vị trí của K trong bảng tuần hoàn.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Chu kì 3 có bao nhiêu nguyên tố?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích trái dấu."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ điển hình là sự hình thành phân tử natri clorua $NaCl$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích trái dấu. Liên kết này thường xuất hiện giữa nguyên tử kim loại điển hình (dễ nhường electron) và nguyên tử phi kim điển hình (dễ nhận electron).
- Tổng kết ghi nhớ: Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình.; Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet.; Hợp chất ion: rắn, nhiệt độ nóng chảy cao, dẫn điện khi tan trong nước hoặc nóng chảy.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Giải thích sự hình thành liên kết ion trong phân tử magie oxit $MgO$ .
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Liên kết ion (Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình.; Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet.; Hợp chất ion: rắn, nhiệt độ nóng chảy cao, dẫn điện khi tan trong nước hoặc nóng chảy.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Nguyên tử $Mg$ ( $Z = 12$ ) có $2$ electron lớp ngoài cùng, nhường $2$ electron để tạo thành ion $Mg^{2+}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Nguyên tử $O$ ( $Z = 8$ ) có $6$ electron lớp ngoài cùng, nhận $2$ electron để tạo thành ion $O^{2-}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Lực hút tĩnh điện giữa $Mg^{2+}$ và $O^{2-}$ tạo thành liên kết ion trong $MgO$ . Phương trình: $Mg \rightarrow Mg^{2+} + 2e^-$ ; $O + 2e^- \rightarrow O^{2-}$ ; $Mg^{2+} + O^{2-} \rightarrow MgO$ .
Bài 4: O có tính phi kim mạnh hơn S.
Bài 5: $1s^22s^22p^63s^23p^64s^1$ ; chu kì 4, nhóm IA.
Bài 6: 8 nguyên tố.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

NaCl

. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Giải thích sự hình thành liên kết ion trong phân tử magie oxit $MgO$ .

Lời giải: Nguyên tử $Mg$ ( $Z = 12$ ) có $2$ electron lớp ngoài cùng, nhường $2$ electron để tạo thành ion $Mg^{2+}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Nguyên tử $O$ ( $Z = 8$ ) có $6$ electron lớp ngoài cùng, nhận $2$ electron để tạo thành ion $O^{2-}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Lực hút tĩnh điện giữa $Mg^{2+}$ và $O^{2-}$ tạo thành liên kết ion trong $MgO$ . Phương trình: $Mg \rightarrow Mg^{2+} + 2e^-$ ; $O + 2e^- \rightarrow O^{2-}$ ; $Mg^{2+} + O^{2-} \rightarrow MgO$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). So sánh tính phi kim của O và S. Nguyên tố nào mạnh hơn?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết cấu hình electron của K (Z = 19) và xác định vị trí của K trong bảng tuần hoàn.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Chu kì 3 có bao nhiêu nguyên tố?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích trái dấu."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ điển hình là sự hình thành phân tử natri clorua $NaCl$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích trái dấu. Liên kết này thường xuất hiện giữa nguyên tử kim loại điển hình (dễ nhường electron) và nguyên tử phi kim điển hình (dễ nhận electron).
Tổng kết ghi nhớ: Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình.; Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet.; Hợp chất ion: rắn, nhiệt độ nóng chảy cao, dẫn điện khi tan trong nước hoặc nóng chảy.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Giải thích sự hình thành liên kết ion trong phân tử magie oxit $MgO$ .
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Liên kết ion (Liên kết ion là lực hút tĩnh điện giữa các ion trái dấu, thường giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình.; Kim loại nhường electron tạo cation; phi kim nhận electron tạo anion; cả hai đều đạt cấu hình octet.; Hợp chất ion: rắn, nhiệt độ nóng chảy cao, dẫn điện khi tan trong nước hoặc nóng chảy.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Nguyên tử $Mg$ ( $Z = 12$ ) có $2$ electron lớp ngoài cùng, nhường $2$ electron để tạo thành ion $Mg^{2+}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Nguyên tử $O$ ( $Z = 8$ ) có $6$ electron lớp ngoài cùng, nhận $2$ electron để tạo thành ion $O^{2-}$ có cấu hình bền vững của $Ne$ . Lực hút tĩnh điện giữa $Mg^{2+}$ và $O^{2-}$ tạo thành liên kết ion trong $MgO$ . Phương trình: $Mg \rightarrow Mg^{2+} + 2e^-$ ; $O + 2e^- \rightarrow O^{2-}$ ; $Mg^{2+} + O^{2-} \rightarrow MgO$ .

Bài 4: O có tính phi kim mạnh hơn S.

Bài 5:

1s^22s^22p^63s^23p^64s^1

; chu kì 4, nhóm IA.

Bài 6: 8 nguyên tố.