1. Kiến thức trọng tâm
Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp cầm quyền, được bảo đảm thực hiện bằng quyền lực Nhà nước.
Pháp luật có các đặc điểm cơ bản sau:
- Tính quy phạm phổ biến: các quy tắc pháp luật áp dụng chung cho mọi chủ thể trong phạm vi cả nước hoặc một địa phương, được áp dụng nhiều lần.
- Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức: quy phạm pháp luật được thể hiện trong các văn bản pháp luật do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành, có hình thức, trình tự, thủ tục rõ ràng.
- Tính bắt buộc chung: mọi cá nhân, tổ chức đều phải tuân thủ pháp luật. Hành vi vi phạm pháp luật bị xử lí theo quy định.
- Tính được bảo đảm thực hiện bằng Nhà nước: Nhà nước tổ chức thực hiện và cưỡng chế thi hành khi cần thiết.
Vai trò của pháp luật: pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lí mọi mặt đời sống xã hội; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức; giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Anh K điều khiển xe máy vượt đèn đỏ và bị cảnh sát giao thông lập biên bản xử phạt.
Lời giải: Hành vi của anh K vi phạm quy tắc giao thông đường bộ do pháp luật quy định. Tính bắt buộc chung của pháp luật yêu cầu mọi người tham gia giao thông phải chấp hành tín hiệu đèn. Việc xử phạt thể hiện tính được bảo đảm thực hiện bằng Nhà nước, đồng thời góp phần giữ gìn trật tự, an toàn giao thông.
3. Ghi nhớ
- Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành, được bảo đảm bằng quyền lực Nhà nước.
- Bốn đặc điểm: quy phạm phổ biến, xác định chặt chẽ về hình thức, bắt buộc chung, được bảo đảm bằng Nhà nước.
- Pháp luật quản lí xã hội, bảo vệ quyền con người và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.