1. Kiến thức trọng tâm
Hiến pháp năm 2013 dành một chương quy định về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, thể hiện bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.
Các nội dung cơ bản:
- Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật.
- Công dân có quyền bình đẳng trước pháp luật; không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá, xã hội.
- Các quyền tiêu biểu: quyền bầu cử, ứng cử; quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin; quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; quyền bất khả xâm phạm về thân thể; quyền sở hữu; quyền học tập; quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe.
- Nghĩa vụ cơ bản của công dân: trung thành với Tổ quốc; tuân thủ Hiến pháp, pháp luật; bảo vệ Tổ quốc; thực hiện nghĩa vụ quân sự; nộp thuế; bảo vệ môi trường; tôn trọng quyền của người khác.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Bạn H đăng bài viết xuyên tạc, xúc phạm danh dự người khác lên mạng xã hội và cho rằng đó là quyền tự do ngôn luận.
Lời giải: Tự do ngôn luận là quyền của công dân, nhưng việc thực hiện quyền không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Hành vi của bạn H vi phạm pháp luật, có thể bị xử lí tùy theo mức độ, vì Hiến pháp quy định quyền công dân gắn liền với nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác.
3. Ghi nhớ
- Quyền con người, quyền công dân được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp.
- Công dân bình đẳng trước pháp luật; không ai bị phân biệt đối xử.
- Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân.