1. Kiến thức trọng tâm
Hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hệ thống các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội có quan hệ gắn bó với nhau trong việc thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân. Hệ thống chính trị gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.
Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam:
- Tính nhất nguyên về chính trị: chỉ có một Đảng duy nhất cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo Nhà nước và xã hội.
- Hệ thống chính trị hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thể hiện bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc.
- Cấu trúc hệ thống chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo; Nhà nước là trụ cột, là trung tâm thực hiện quyền lực nhà nước; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên, hội viên.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã B tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhân dân về dự thảo kế hoạch xây dựng đường giao thông nông thôn.
Lời giải: Đây là biểu hiện vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị: tập hợp ý kiến nhân dân, tham gia xây dựng chính quyền, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước. Việc lấy ý kiến nhân dân thể hiện nguyên tắc bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân.
3. Ghi nhớ
- Hệ thống chính trị gồm: Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.
- Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước và xã hội.
- Hệ thống chính trị hoạt động theo Hiến pháp, pháp luật, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân.