1. Kiến thức trọng tâm
Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước. Nhiệm kỳ của mỗi khóa Quốc hội là 5 năm. Quốc hội bầu ra Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội. Chủ tịch nước công bố Hiến pháp, luật; đề nghị Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ; thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân; quyết định đặc xá.
Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội. Chính phủ gồm Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng, các Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Quốc hội họp và thông qua Luật Giáo dục (sửa đổi), sau đó Chủ tịch nước công bố luật.
Lời giải: Việc Quốc hội thông qua luật thể hiện quyền lập pháp của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Việc Chủ tịch nước công bố luật thể hiện nhiệm vụ, quyền hạn của người đứng đầu Nhà nước. Sau khi luật được công bố, Chính phủ có trách nhiệm tổ chức thi hành luật trong thực tiễn.
3. Ghi nhớ
- Quốc hội: cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; quyền lập hiến, lập pháp.
- Chủ tịch nước: người đứng đầu Nhà nước, đại diện Nhà nước về đối nội, đối ngoại.
- Chính phủ: cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp.