1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề 2: Thị trường và cơ chế thị trường gồm Bài 3 và Bài 4.
Các nội dung cần nắm:
- Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán hàng hoá, dịch vụ, trong đó các chủ thể gặp gỡ, thỏa thuận và hình thành giá cả. Thị trường có các chức năng: thừa nhận, điều tiết, thông tin và thúc đẩy cạnh tranh.
- Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ kinh tế mang tính tự điều chỉnh, tuân theo các quy luật của thị trường như quy luật giá trị, quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh.
- Ưu điểm của cơ chế thị trường: kích thích tính năng động, sáng tạo; thúc đẩy tiến bộ khoa học - công nghệ; phân bổ nguồn lực hợp lí, hiệu quả.
- Hạn chế của cơ chế thị trường: phân hóa giàu - nghèo, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh.
2. Ví dụ minh họa
Câu 1 (Đúng/Sai): Thị trường chỉ gồm thị trường hàng hoá, không bao gồm thị trường dịch vụ.
Lời giải: Sai. Thị trường bao gồm cả thị trường hàng hoá và thị trường dịch vụ, thị trường lao động, thị trường vốn, thị trường khoa học - công nghệ.
Câu 2 (Trả lời ngắn): Nêu hai ưu điểm của cơ chế thị trường.
Lời giải: Kích thích tính năng động, sáng tạo của các chủ thể kinh tế; thúc đẩy ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ và phân bổ nguồn lực hợp lí.
Câu 3 (Đúng/Sai): Cơ chế thị trường tự điều chỉnh mọi quan hệ kinh tế nên Nhà nước không cần can thiệp.
Lời giải: Sai. Cơ chế thị trường có khuyết tật như phân hóa giàu - nghèo, ô nhiễm môi trường; Nhà nước cần can thiệp để bảo đảm công bằng và ổn định xã hội.
3. Ghi nhớ
- Thị trường là nơi diễn ra trao đổi, mua bán hàng hoá, dịch vụ.
- Cơ chế thị trường vận hành theo quy luật giá trị, cung - cầu, cạnh tranh.
- Cơ chế thị trường có ưu điểm và hạn chế; Nhà nước can thiệp để khắc phục khuyết tật.