1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề 3: Ngân sách nhà nước và thuế gồm Bài 5 và Bài 6.
Các nội dung cần nắm:
- Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
- Thu ngân sách nhà nước gồm: thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác. Chi ngân sách nhà nước gồm: chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, chi trả nợ, chi dự trữ quốc gia.
- Thuế là khoản thu bắt buộc, không hoàn trả trực tiếp của Nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật, nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước vì lợi ích chung.
- Vai trò của thuế: là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước; là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô, điều tiết thu nhập, hướng dẫn tiêu dùng; góp phần bảo đảm công bằng xã hội.
2. Ví dụ minh họa
Câu 1 (Đúng/Sai): Thuế là khoản thu tự nguyện của người dân đóng góp cho Nhà nước.
Lời giải: Sai. Thuế là khoản thu bắt buộc, không hoàn trả trực tiếp, theo quy định của pháp luật.
Câu 2 (Trả lời ngắn): Nêu hai vai trò của thuế đối với nền kinh tế.
Lời giải: Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước; thuế là công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô và điều tiết thu nhập, góp phần bảo đảm công bằng xã hội.
Câu 3 (Đúng/Sai): Mọi khoản chi của ngân sách nhà nước đều không cần dự toán trước.
Lời giải: Sai. Ngân sách nhà nước được dự toán và thực hiện trong khoảng thời gian nhất định do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo đảm công khai, minh bạch.
3. Ghi nhớ
- Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước.
- Thuế là khoản thu bắt buộc, không hoàn trả trực tiếp.
- Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách và công cụ điều tiết kinh tế.