1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề 7: Pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm Bài 11, Bài 12 và Bài 13.
Các nội dung cần nắm:
- Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, được bảo đảm thực hiện bằng quyền lực Nhà nước. Đặc điểm: quy phạm phổ biến, xác định chặt chẽ về hình thức, bắt buộc chung, được bảo đảm bằng Nhà nước.
- Hệ thống pháp luật gồm các ngành luật, chế định pháp luật và quy phạm pháp luật. Văn bản pháp luật do cơ quan có thẩm quyền ban hành; Hiến pháp có hiệu lực pháp lí cao nhất.
- Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.
- Người vi phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm pháp lí: trách nhiệm hình sự, hành chính, dân sự, kỉ luật, tùy tính chất, mức độ vi phạm.
2. Ví dụ minh họa
Câu 1 (Đúng/Sai): Áp dụng pháp luật là hoạt động mà mọi công dân đều có thể thực hiện.
Lời giải: Sai. Áp dụng pháp luật chỉ do cơ quan, cán bộ Nhà nước có thẩm quyền thực hiện; công dân thực hiện các hình thức tuân thủ, thi hành và sử dụng pháp luật.
Câu 2 (Trả lời ngắn): Nêu bốn hình thức thực hiện pháp luật.
Lời giải: Tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật.
Câu 3 (Đúng/Sai): Văn bản do Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành có hiệu lực cao hơn luật của Quốc hội.
Lời giải: Sai. Luật của Quốc hội có hiệu lực pháp lí cao hơn văn bản của Ủy ban nhân dân; văn bản dưới không được trái văn bản trên.
3. Ghi nhớ
- Pháp luật: quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành, bảo đảm bằng quyền lực Nhà nước.
- Bốn hình thức thực hiện pháp luật: tuân thủ, thi hành, sử dụng, áp dụng.
- Vi phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm hình sự, hành chính, dân sự hoặc kỉ luật.