1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề này tổng quan hai nội dung: ngân sách nhà nước và thuế. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong một thời gian nhất định, thường là một năm. Thu ngân sách chủ yếu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác. Chi ngân sách gồm chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên và chi trả nợ.
Thuế là khoản thu bắt buộc, không hoàn trả trực tiếp, mà các tổ chức, cá nhân phải nộp cho Nhà nước theo quy định của pháp luật. Thuế có vai trò quan trọng: tạo nguồn thu cho ngân sách, điều tiết kinh tế và thực hiện công bằng xã hội.
Ngân sách nhà nước và thuế liên hệ chặt chẽ: thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách; ngân sách được sử dụng để chi cho phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh, giáo dục, y tế và an sinh xã hội, phục vụ lợi ích chung của toàn dân.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Công ty A nộp thuế thu nhập doanh nghiệp 100 triệu đồng vào ngân sách. Số tiền này được dùng để xây trường học ở địa phương.
Lời giải: Công ty A thực hiện nghĩa vụ thuế theo pháp luật, đóng góp vào nguồn thu ngân sách. Nhà nước sử dụng ngân sách để chi cho giáo dục, mang lại lợi ích cho cộng đồng. Đó là chu trình thu, chi ngân sách phục vụ phát triển xã hội.
3. Ghi nhớ
Ngân sách nhà nước gồm thu và chi của Nhà nước. Thuế là nguồn thu chủ yếu, mang tính bắt buộc, được dùng để chi cho phát triển kinh tế, xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng.