Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Sử học cung cấp tri thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Sử học giáo dục đạo đức, nhân cách và lòng yêu nước. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Sử học có vai trò to lớn đối với đời sống xã hội và sự phát triển của mỗi cá nhân. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Thứ hai, sử học giáo dục đạo đức và nhân cách. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao người ta thường nói "dân ta phải biết sử ta"?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Câu nói nhấn mạnh rằng mỗi người dân cần hiểu biết về lịch sử dân tộc mình. Biết sử ta giúp chúng ta hiểu cha ông đã dựng nước, giữ nước như thế nào, trân trọng những giá trị mà các thế hệ trước đã để lại. Từ đó, chúng ta có trách nhiệm giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp và đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước. Biết sử ta cũng là cách để không bị lung lạc trước những thông tin sai lệch về lịch sử dân tộc.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu đối tượng nghiên cứu của sử học.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu hai vai trò cơ bản của sử học.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tri thức lịch sử là gì?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Sử học cung cấp tri thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Sử học giáo dục đạo đức, nhân cách và lòng yêu nước."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Sử học có vai trò to lớn đối với đời sống xã hội và sự phát triển của mỗi cá nhân."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thứ hai, sử học giáo dục đạo đức và nhân cách."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Sử học có vai trò to lớn đối với đời sống xã hội và sự phát triển của mỗi cá nhân. Trước hết, sử học cung cấp tri thức về quá khứ, giúp con người hiểu được cội nguồn dân tộc, quá trình hình thành và phát triển của đất nước, từ đó hình thành ý thức về bản sắc văn hóa và lòng tự hào dân tộc.
- Tổng kết ghi nhớ: Sử học cung cấp tri thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc.; Sử học giáo dục đạo đức, nhân cách và lòng yêu nước.; Sử học rút ra bài học kinh nghiệm phục vụ hiện tại và tương lai.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao người ta thường nói "dân ta phải biết sử ta"?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 2: Vai trò của sử học (Sử học cung cấp tri thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc.; Sử học giáo dục đạo đức, nhân cách và lòng yêu nước.; Sử học rút ra bài học kinh nghiệm phục vụ hiện tại và tương lai.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Câu nói nhấn mạnh rằng mỗi người dân cần hiểu biết về lịch sử dân tộc mình. Biết sử ta giúp chúng ta hiểu cha ông đã dựng nước, giữ nước như thế nào, trân trọng những giá trị mà các thế hệ trước đã để lại. Từ đó, chúng ta có trách nhiệm giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp và đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước. Biết sử ta cũng là cách để không bị lung lạc trước những thông tin sai lệch về lịch sử dân tộc.
- Bài 4: Đối tượng nghiên cứu của sử học là toàn bộ quá trình phát triển của xã hội loài người trong quá khứ.
- Bài 5: Hai vai trò cơ bản: tái hiện, nhận thức quá khứ; giáo dục con người (tư tưởng, đạo đức, lòng yêu nước).
- Bài 6: Tri thức lịch sử là tri thức về quá khứ, được rút ra từ việc nghiên cứu sử liệu.