Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 3: Vai trò của sử học? A. Sử học giúp con người nhận thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 3: Vai trò của sử học, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Sử học giáo dục lòng yêu nước, đạo đức và nhân cách. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Vai trò của sử học, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Sử học là khoa học nghiên cứu quá khứ của loài người. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 3: Vai trò của sử học, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Về mặt nhận thức, sử học giúp con người hiểu biết về quá khứ, về nguồn gốc của dân tộc và nhân loại, về quá trình hình thành, phát triển của các quốc gia, nền văn minh.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Vai trò của sử học, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Một địa phương muốn phát triển du lịch dựa trên các di tích lịch sử. Theo em, sử học có thể giúp gì cho địa phương đó?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 3: Vai trò của sử học để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Sử học giúp địa phương xác định giá trị lịch sử, văn hóa của từng di tích, tái hiện câu chuyện lịch sử gắn với di tích đó để giới thiệu với du khách. Nhờ sử học, việc trùng tu, bảo tồn di tích được thực hiện đúng với giá trị gốc, tránh làm sai lệch lịch sử. Đồng thời, sử học giúp địa phương xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, vừa phát triển kinh tế vừa giáo dục truyền thống cho người dân và du khách.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tri thức lịch sử được hình thành từ đâu?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu một ví dụ cho thấy tri thức lịch sử giúp con người rút ra bài học kinh nghiệm.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao nói học lịch sử giúp bồi đắp lòng yêu nước?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Sử học giúp con người nhận thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Sử học giáo dục lòng yêu nước, đạo đức và nhân cách."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Sử học là khoa học nghiên cứu quá khứ của loài người."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Về mặt nhận thức, sử học giúp con người hiểu biết về quá khứ, về nguồn gốc của dân tộc và nhân loại, về quá trình hình thành, phát triển của các quốc gia, nền văn minh."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Sử học là khoa học nghiên cứu quá khứ của loài người. Vai trò của sử học thể hiện trên nhiều phương diện của đời sống xã hội.
- Tổng kết ghi nhớ: Sử học giúp con người nhận thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc.; Sử học giáo dục lòng yêu nước, đạo đức và nhân cách.; Sử học cung cấp bài học kinh nghiệm phục vụ quyết sách hiện tại và tương lai.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Một địa phương muốn phát triển du lịch dựa trên các di tích lịch sử. Theo em, sử học có thể giúp gì cho địa phương đó?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Vai trò của sử học (Sử học giúp con người nhận thức về quá khứ và cội nguồn dân tộc.; Sử học giáo dục lòng yêu nước, đạo đức và nhân cách.; Sử học cung cấp bài học kinh nghiệm phục vụ quyết sách hiện tại và tương lai.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Sử học giúp địa phương xác định giá trị lịch sử, văn hóa của từng di tích, tái hiện câu chuyện lịch sử gắn với di tích đó để giới thiệu với du khách. Nhờ sử học, việc trùng tu, bảo tồn di tích được thực hiện đúng với giá trị gốc, tránh làm sai lệch lịch sử. Đồng thời, sử học giúp địa phương xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, vừa phát triển kinh tế vừa giáo dục truyền thống cho người dân và du khách.
- Bài 4: Tri thức lịch sử được hình thành từ việc nghiên cứu, phân tích và tổng hợp các nguồn sử liệu.
- Bài 5: Ví dụ: nghiên cứu các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm giúp rút ra bài học về tinh thần đoàn kết, chiến lược bảo vệ Tổ quốc.
- Bài 6: Vì lịch sử tái hiện truyền thống dựng nước, giữ nước và những tấm gương anh hùng, giúp con người hiểu cội nguồn, thêm tự hào và yêu quê hương, đất nước.