1. Kiến thức trọng tâm
Kính hiển vi quang học là dụng cụ quan trọng giúp quan sát các tế bào có kích thước quá nhỏ mà mắt thường không nhìn thấy. Kính hiển vi gồm hệ thống phóng đại với vật kính và thị kính, hệ thống chiếu sáng với gương hoặc đèn, bàn kính để đặt tiêu bản và các núm điều chỉnh thô và tinh để lấy nét. Độ phóng đại tổng cộng của kính bằng tích số độ phóng đại của thị kính với độ phóng đại của vật kính.
Để quan sát tế bào thực vật, học sinh thường làm tiêu bản tạm thời từ biểu bì hành tây hoặc tế bào thịt quả cà chua. Mẫu vật được đặt lên lam kính, nhỏ một giọt nước, đậy lamen và có thể nhuộm bằng dung dịch iốt để nhìn rõ nhân và các thành phần khác. Khi quan sát, bắt đầu với vật kính có độ phóng đại nhỏ nhất để tìm mẫu, sau đó chuyển dần sang vật kính lớn hơn và điều chỉnh núm tinh để ảnh rõ nét. Sau khi dùng xong, cần vệ sinh kính hiển vi và cất vào hộp đúng quy định.
2. Ví dụ minh họa
Một học sinh làm tiêu bản biểu bì hành tây và quan sát dưới kính hiển vi ở độ phóng đại 100 lần. Bạn thấy các tế bào xếp sát nhau như những viên gạch, mỗi tế bào có thành tế bào rõ, tế bào chất và nhân nằm sát thành tế bào. Khi nhỏ thêm dung dịch iốt, nhân tế bào hiện rõ hơn với màu vàng nâu.
3. Ghi nhớ
- Độ phóng đại tổng cộng bằng độ phóng đại thị kính nhân với độ phóng đại vật kính.
- Tiêu bản tạm thời: mẫu vật + nước + lamen; nhuộm iốt hoặc xanh mêtylen để nhìn rõ các thành phần.
- Quan sát từ vật kính nhỏ đến vật kính lớn, điều chỉnh núm tinh để lấy nét.
- Sau khi dùng xong phải vệ sinh kính hiển vi và cất đúng nơi quy định.