Bài tập — Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Bài thực hành này giúp học sinh đo gia tốc rơi tự do $g$ bằng dụng cụ thí nghiệm và xử lý số liệu, đồng thời rèn kĩ năng làm việc nhóm và báo cáo kết quả. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Nguyên tắc đo: thả vật rơi từ độ cao $s$ đã biết, đồng hồ đo thời gian rơi $t$ . C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Trong một thí nghiệm, học sinh thả vật từ độ cao $0,80\ \text{m}$ và đo được thời gian rơi trung bình là $0,40\ \text{s}$ . Tính gia tốc rơi tự do và nhận xét kết quả.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải. Áp dụng công thức $g = \frac{2 s}{t^2} = \frac{2 \cdot 0,80}{0,40^2} = \frac{1,60}{0,16} = 10\ \text{m/s}^2$ . Kết quả gần với giá trị chuẩn $9,8\ \text{m/s}^2$ , sai lệch nhỏ có thể do sai số khi đo thời gian và độ cao.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Với dữ kiện bài 6, tính quãng đường vật đi được sau $4,s$ .

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một xe hãm phanh từ $20,m/s$ với gia tốc $-4,m/s^2$ . Tính thời gian để xe dừng lại.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Với dữ kiện bài 8, tính quãng đường xe đi được cho đến khi dừng lại.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài thực hành này giúp học sinh đo gia tốc rơi tự do $g$ bằng dụng cụ thí nghiệm và xử lý số liệu, đồng thời rèn kĩ năng làm việc nhóm và báo cáo kết quả."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nguyên tắc đo: thả vật rơi từ độ cao $s$ đã biết, đồng hồ đo thời gian rơi $t$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài thực hành này giúp học sinh đo gia tốc rơi tự do $g$ bằng dụng cụ thí nghiệm và xử lý số liệu, đồng thời rèn kĩ năng làm việc nhóm và báo cáo kết quả. Bộ dụng cụ gồm một vật nặng nhỏ, giá đỡ, cổng quang điện hoặc công tắc điện từ giữ vật, thước đo và đồng hồ đo thời gian hiện số.
- Tổng kết ghi nhớ: Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên.; Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên.; Ghi kết quả dạng $g = \bar{g} \pm \Delta g$ .
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trong một thí nghiệm, học sinh thả vật từ độ cao $0,80\ \text{m}$ và đo được thời gian rơi trung bình là $0,40\ \text{s}$ . Tính gia tốc rơi tự do và nhận xét kết quả.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do (Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên.; Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên.; Ghi kết quả dạng $g = \bar{g} \pm \Delta g$ .).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Áp dụng công thức $g = \frac{2 s}{t^2} = \frac{2 \cdot 0,80}{0,40^2} = \frac{1,60}{0,16} = 10\ \text{m/s}^2$ . Kết quả gần với giá trị chuẩn $9,8\ \text{m/s}^2$ , sai lệch nhỏ có thể do sai số khi đo thời gian và độ cao.
Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

g = \frac{2 s}{t^2}

khi vật rơi từ trạng thái đứng yên. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Bài thực hành này giúp học sinh đo gia tốc rơi tự do

g

bằng dụng cụ thí nghiệm và xử lý số liệu, đồng thời rèn kĩ năng làm việc nhóm và báo cáo kết quả. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

s

đã biết, đồng hồ đo thời gian rơi

t

. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Trong một thí nghiệm, học sinh thả vật từ độ cao $0,80\ \text{m}$ và đo được thời gian rơi trung bình là $0,40\ \text{s}$ . Tính gia tốc rơi tự do và nhận xét kết quả.

Lời giải. Áp dụng công thức $g = \frac{2 s}{t^2} = \frac{2 \cdot 0,80}{0,40^2} = \frac{1,60}{0,16} = 10\ \text{m/s}^2$ . Kết quả gần với giá trị chuẩn $9,8\ \text{m/s}^2$ , sai lệch nhỏ có thể do sai số khi đo thời gian và độ cao.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Với dữ kiện bài 6, tính quãng đường vật đi được sau

4,s

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một xe hãm phanh từ

20,m/s

với gia tốc

-4,m/s^2

. Tính thời gian để xe dừng lại.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Với dữ kiện bài 8, tính quãng đường xe đi được cho đến khi dừng lại.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài thực hành này giúp học sinh đo gia tốc rơi tự do $g$ bằng dụng cụ thí nghiệm và xử lý số liệu, đồng thời rèn kĩ năng làm việc nhóm và báo cáo kết quả."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nguyên tắc đo: thả vật rơi từ độ cao $s$ đã biết, đồng hồ đo thời gian rơi $t$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài thực hành này giúp học sinh đo gia tốc rơi tự do $g$ bằng dụng cụ thí nghiệm và xử lý số liệu, đồng thời rèn kĩ năng làm việc nhóm và báo cáo kết quả. Bộ dụng cụ gồm một vật nặng nhỏ, giá đỡ, cổng quang điện hoặc công tắc điện từ giữ vật, thước đo và đồng hồ đo thời gian hiện số.
Tổng kết ghi nhớ: Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên.; Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên.; Ghi kết quả dạng $g = \bar{g} \pm \Delta g$ .

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trong một thí nghiệm, học sinh thả vật từ độ cao $0,80\ \text{m}$ và đo được thời gian rơi trung bình là $0,40\ \text{s}$ . Tính gia tốc rơi tự do và nhận xét kết quả.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do (Công thức đo: $g = \frac{2 s}{t^2}$ khi vật rơi từ trạng thái đứng yên.; Đo nhiều lần, lấy trung bình để giảm sai số ngẫu nhiên.; Ghi kết quả dạng $g = \bar{g} \pm \Delta g$ .).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Áp dụng công thức $g = \frac{2 s}{t^2} = \frac{2 \cdot 0,80}{0,40^2} = \frac{1,60}{0,16} = 10\ \text{m/s}^2$ . Kết quả gần với giá trị chuẩn $9,8\ \text{m/s}^2$ , sai lệch nhỏ có thể do sai số khi đo thời gian và độ cao.

Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.