Bài tập — Bài 17: Trọng lực và lực căng

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Trọng lực và lực căng? A. Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ . B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 17: Trọng lực và lực căng, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Trọng lực và lực căng, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, kí hiệu $\vec{P}$ , có điểm đặt tại trọng tâm của vật, hướng thẳng đứng xuống dưới và độ lớn là $P = m g$ , trong đó $m$ là khối lượng của vật và $g$ là gia tốc rơi tự do. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 17: Trọng lực và lực căng, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Lực căng là lực xuất hiện khi một sợi dây, sợi cáp hoặc lò xo bị kéo căng.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Trọng lực và lực căng, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Một đèn trang trí có khối lượng $1,5\ \text{kg}$ được treo đứng yên bằng một sợi dây nhẹ. Lấy $g = 10\ \text{m/s}^2$ . Tính trọng lực tác dụng lên đèn và lực căng của dây.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 17: Trọng lực và lực căng để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải. Trọng lực tác dụng lên đèn: $P = m g = 1,5 \cdot 10 = 15\ \text{N}$ , hướng xuống dưới. Vì đèn đứng yên nên hợp lực bằng không, lực căng cân bằng với trọng lực. Vậy lực căng của dây là $T = 15\ \text{N}$ , hướng lên trên.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một vật có khối lượng $2,kg$ chịu tác dụng của một lực $10,N$ . Tính gia tốc của vật.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một vật có khối lượng $5,kg$ chuyển động với gia tốc $2,m/s^2$ . Tính lực tác dụng lên vật.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tính trọng lượng của một vật có khối lượng $3,kg$ (lấy $g = 10,m/s^2$ ).

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ ."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, kí hiệu $\vec{P}$ , có điểm đặt tại trọng tâm của vật, hướng thẳng đứng xuống dưới và độ lớn là $P = m g$ , trong đó $m$ là khối lượng của vật và $g$ là gia tốc rơi tự do."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Lực căng là lực xuất hiện khi một sợi dây, sợi cáp hoặc lò xo bị kéo căng."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, kí hiệu $\vec{P}$ , có điểm đặt tại trọng tâm của vật, hướng thẳng đứng xuống dưới và độ lớn là $P = m g$ , trong đó $m$ là khối lượng của vật và $g$ là gia tốc rơi tự do. Trọng lượng của vật là độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật, đo bằng lực kế.
- Tổng kết ghi nhớ: Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ .; Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật.; Vật treo đứng yên thì $T = P = m g$ .
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một đèn trang trí có khối lượng $1,5\ \text{kg}$ được treo đứng yên bằng một sợi dây nhẹ. Lấy $g = 10\ \text{m/s}^2$ . Tính trọng lực tác dụng lên đèn và lực căng của dây.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Trọng lực và lực căng (Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ .; Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật.; Vật treo đứng yên thì $T = P = m g$ .).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Trọng lực tác dụng lên đèn: $P = m g = 1,5 \cdot 10 = 15\ \text{N}$ , hướng xuống dưới. Vì đèn đứng yên nên hợp lực bằng không, lực căng cân bằng với trọng lực. Vậy lực căng của dây là $T = 15\ \text{N}$ , hướng lên trên.
Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Trọng lực và lực căng? A. Trọng lực:

\vec{P}

hướng xuống,

P = m g

. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

\vec{P}

, có điểm đặt tại trọng tâm của vật, hướng thẳng đứng xuống dưới và độ lớn là

P = m g

, trong đó

m

là khối lượng của vật và

g

là gia tốc rơi tự do. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Một đèn trang trí có khối lượng $1,5\ \text{kg}$ được treo đứng yên bằng một sợi dây nhẹ. Lấy $g = 10\ \text{m/s}^2$ . Tính trọng lực tác dụng lên đèn và lực căng của dây.

Lời giải. Trọng lực tác dụng lên đèn: $P = m g = 1,5 \cdot 10 = 15\ \text{N}$ , hướng xuống dưới. Vì đèn đứng yên nên hợp lực bằng không, lực căng cân bằng với trọng lực. Vậy lực căng của dây là $T = 15\ \text{N}$ , hướng lên trên.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một vật có khối lượng

2,kg

chịu tác dụng của một lực

10,N

. Tính gia tốc của vật.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một vật có khối lượng

5,kg

chuyển động với gia tốc

2,m/s^2

. Tính lực tác dụng lên vật.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tính trọng lượng của một vật có khối lượng

3,kg

(lấy

g = 10,m/s^2

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ ."
Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật."
Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, kí hiệu $\vec{P}$ , có điểm đặt tại trọng tâm của vật, hướng thẳng đứng xuống dưới và độ lớn là $P = m g$ , trong đó $m$ là khối lượng của vật và $g$ là gia tốc rơi tự do."
Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Lực căng là lực xuất hiện khi một sợi dây, sợi cáp hoặc lò xo bị kéo căng."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, kí hiệu $\vec{P}$ , có điểm đặt tại trọng tâm của vật, hướng thẳng đứng xuống dưới và độ lớn là $P = m g$ , trong đó $m$ là khối lượng của vật và $g$ là gia tốc rơi tự do. Trọng lượng của vật là độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật, đo bằng lực kế.
Tổng kết ghi nhớ: Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ .; Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật.; Vật treo đứng yên thì $T = P = m g$ .

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một đèn trang trí có khối lượng $1,5\ \text{kg}$ được treo đứng yên bằng một sợi dây nhẹ. Lấy $g = 10\ \text{m/s}^2$ . Tính trọng lực tác dụng lên đèn và lực căng của dây.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Trọng lực và lực căng (Trọng lực: $\vec{P}$ hướng xuống, $P = m g$ .; Lực căng dọc theo dây, hướng ra khỏi vật.; Vật treo đứng yên thì $T = P = m g$ .).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Trọng lực tác dụng lên đèn: $P = m g = 1,5 \cdot 10 = 15\ \text{N}$ , hướng xuống dưới. Vì đèn đứng yên nên hợp lực bằng không, lực căng cân bằng với trọng lực. Vậy lực căng của dây là $T = 15\ \text{N}$ , hướng lên trên.

Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.