1. Kiến thức trọng tâm
Trình độ phát triển kinh tế - xã hội của các nước trên thế giới rất khác nhau. Dựa vào các chỉ tiêu như GDP bình quân đầu người, cơ cấu kinh tế, chỉ số phát triển con người (HDI), tỉ lệ dân thành thị và chất lượng cuộc sống, người ta chia các nước thành hai nhóm lớn: các nước phát triển và các nước đang phát triển.
Các nước phát triển có GDP bình quân đầu người cao, nền kinh tế chủ yếu dựa vào dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao, dân số tăng chậm, tuổi thọ trung bình cao và hệ thống y tế, giáo dục hiện đại. Ngược lại, các nước đang phát triển có GDP bình quân đầu người thấp, tỉ trọng nông nghiệp còn lớn, tốc độ tăng dân số nhanh, tỉ lệ nghèo đói và thất nghiệp cao hơn.
Sự khác biệt còn thể hiện ở cơ cấu lao động: ở nước phát triển, phần lớn lao động làm việc trong ngành dịch vụ; ở nước đang phát triển, lao động nông nghiệp vẫn chiếm tỉ lệ đáng kể. Khoảng cách giàu nghèo giữa hai nhóm nước là một trong những vấn đề lớn của kinh tế thế giới hiện nay.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Nước A có GDP bình quân đầu người khoảng /năm, tỉ lệ lao động dịch vụ chiếm , tuổi thọ trung bình 82 tuổi. Nước B có GDP bình quân đầu người khoảng /năm, tỉ lệ lao động nông nghiệp chiếm , tuổi thọ trung bình 66 tuổi. Hỏi nước nào thuộc nhóm phát triển?
Lời giải: Nước A thuộc nhóm phát triển vì GDP bình quân đầu người cao, cơ cấu lao động nghiêng về dịch vụ và tuổi thọ cao. Nước B thuộc nhóm đang phát triển vì GDP bình quân đầu người thấp và lao động nông nghiệp chiếm tỉ lệ lớn.
3. Ghi nhớ
- Hai nhóm nước chính: phát triển và đang phát triển.
- Các chỉ tiêu phân biệt: GDP bình quân đầu người, cơ cấu kinh tế, HDI, tuổi thọ.
- Nước phát triển: dịch vụ chiếm ưu thế, dân số tăng chậm, đời sống cao.