1. Kiến thức trọng tâm
- Vị trí địa lí: Trung Quốc nằm ở Đông Á, tiếp giáp Thái Bình Dương ở phía đông, có đường biên giới đất liền dài, giáp nhiều quốc gia. Vị trí này thuận lợi cho giao thương.
- Diện tích khoảng triệu , đứng thứ ba hoặc thứ tư thế giới tuỳ cách tính, lãnh thổ rộng lớn, tự nhiên đa dạng.
- Địa hình: cao ở phía tây, thấp dần về phía đông. Phía tây có cao nguyên Tây Tạng — nóc nhà thế giới, dãy Hi-ma-lay-a, sa mạc; phía đông là các đồng bằng rộng lớn như Hoa Bắc, Hoa Trung, thích hợp cho nông nghiệp và tập trung dân cư.
- Sông ngòi: hai con sông lớn là Hoàng Hà và Trường Giang, cung cấp nước tưới, giao thông và thuỷ điện, đồng thời gây lũ lụt vào mùa mưa.
- Khí hậu: phần lớn thuộc khí hậu gió mùa, phân hoá rõ từ bắc xuống nam và từ đông sang tây; phía tây bắc khô hạn, nhiều sa mạc.
- Tài nguyên: than, dầu mỏ, quặng sắt, đất hiếm và nhiều khoáng sản khác, trữ lượng lớn nhưng phân bố không đều.
- Dân cư: khoảng tỉ người, đông nhất thế giới trong nhiều thập kỉ, phân bố rất không đều — tập trung ở phía đông, thưa thớt ở phía tây. Tỉ lệ dân thành thị ngày càng tăng. Trung Quốc là nước đa dân tộc, dân tộc Hán chiếm đa số.
2. Ví dụ minh họa
Đề bài: Giải thích vì sao dân cư Trung Quốc phân bố không đều giữa phía đông và phía tây.
Lời giải: Phía đông Trung Quốc có địa hình đồng bằng, khí hậu gió mùa ẩm ướt, đất đai màu mỡ, giao thông thuận lợi, công nghiệp và dịch vụ phát triển nên dân cư tập trung đông. Ngược lại, phía tây có địa hình núi cao, cao nguyên, sa mạc, khí hậu khô hạn hoặc lạnh giá, điều kiện sống khắc nghiệt nên dân cư thưa thớt. Chính sách phát triển vùng phía tây đang từng bước thu hẹp chênh lệch này.
3. Ghi nhớ
- Trung Quốc có lãnh thổ rộng lớn, địa hình cao ở tây, thấp ở đông.
- Dân cư đông nhất thế giới, tập trung ở phía đông.
- Tài nguyên phong phú nhưng phân bố không đều.