1. Kiến thức trọng tâm
Chủ đề này gồm hai bài: Bài 1 về cạnh tranh và Bài 2 về cung - cầu trong nền kinh tế thị trường. Đây là hai cơ chế vận hành cốt lõi của thị trường, gắn bó chặt chẽ với nhau. Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế nhằm giành lợi thế về thị trường và lợi nhuận. Cung - cầu là mối quan hệ giữa lượng hàng hóa, dịch vụ mà người bán muốn bán và lượng mà người mua muốn mua ở các mức giá khác nhau.
Giá cả thị trường hình thành từ sự tương tác của cung và cầu: khi cầu tăng mà cung không đổi, giá có xu hướng tăng; khi cung tăng mà cầu không đổi, giá có xu hướng giảm. Cạnh tranh thúc đẩy doanh nghiệp điều chỉnh cung, cải tiến sản phẩm và giá cả phù hợp với nhu cầu thị trường.
Hiểu rõ hai cơ chế này giúp người học giải thích biến động giá cả, lựa chọn kinh doanh hợp lí và tiêu dùng thông minh, đồng thời nhận biết cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh.
2. Ví dụ minh họa
Vào mùa hè, nhu cầu mua quạt điện tăng mạnh, nhiều cửa hàng nhập thêm hàng và giảm giá để thu hút khách. Giá quạt ổn định dù cầu tăng vì cung tăng kịp thời và cạnh tranh giữa các cửa hàng giữ giá ở mức hợp lí.
Lời giải: Khi cầu tăng, cung tăng theo và cạnh tranh buộc người bán không thể nâng giá tùy tiện. Người tiêu dùng được lợi nhờ nhiều lựa chọn và giá cả hợp lí. Đây là minh chứng sinh động cho mối quan hệ cung - cầu và vai trò tích cực của cạnh tranh.
3. Ghi nhớ
Cạnh tranh và cung - cầu là hai cơ chế trung tâm của thị trường; giá cả do cung - cầu quyết định; cạnh tranh lành mạnh mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.