Bài tập — Bài 4: Thất nghiệp

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 4: Thất nghiệp? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Thất nghiệp, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Tỉ lệ thất nghiệp là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và thị trường lao động.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Thất nghiệp, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Thất nghiệp là tình trạng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng không tìm được việc làm. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 4: Thất nghiệp, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Có nhiều loại thất nghiệp: thất nghiệp tạm thời khi chuyển việc, thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và ngành nghề, thất nghiệp chu kì do suy thoái kinh tế, thất nghiệp theo mùa vụ. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Thất nghiệp, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Một nhà máy dệt cũ đóng cửa vì không cạnh tranh nổi, nhiều công nhân mất việc. Một số công nhân học thêm nghề may công nghiệp hiện đại và nhanh chóng tìm được việc mới với thu nhập ổn định.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 4: Thất nghiệp để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Đây là thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và thị trường. Những công nhân chủ động học nghề mới đã thích ứng kịp thời. Bài học: người lao động cần không ngừng học tập để tránh bị đào thải khỏi thị trường lao động.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Cạnh tranh lành mạnh là A. làm hàng giả, tung tin xấu về đối thủ. B. cải tiến chất lượng, hạ giá thành hợp lý, tuân thủ pháp luật. C. đầu cơ, găm hàng. D. bán phá giá để loại đối thủ.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Quy luật cung: khi giá tăng (các yếu tố khác không đổi) thì cung A. giảm. B. không đổi. C. tăng. D. bằng không.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Lạm phát do cầu kéo xảy ra khi A. chi phí sản xuất tăng. B. tổng cầu vượt quá tổng cung. C. người dân tiết kiệm nhiều. D. Nhà nước giảm chi tiêu.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tỉ lệ thất nghiệp là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và thị trường lao động."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Thất nghiệp là tình trạng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng không tìm được việc làm."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Có nhiều loại thất nghiệp: thất nghiệp tạm thời khi chuyển việc, thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và ngành nghề, thất nghiệp chu kì do suy thoái kinh tế, thất nghiệp theo mùa vụ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Thất nghiệp là tình trạng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng không tìm được việc làm. Tỉ lệ thất nghiệp là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và thị trường lao động.
- Tổng kết ghi nhớ: Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một nhà máy dệt cũ đóng cửa vì không cạnh tranh nổi, nhiều công nhân mất việc. Một số công nhân học thêm nghề may công nghiệp hiện đại và nhanh chóng tìm được việc mới với thu nhập ổn định.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Thất nghiệp (Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Đây là thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và thị trường. Những công nhân chủ động học nghề mới đã thích ứng kịp thời. Bài học: người lao động cần không ngừng học tập để tránh bị đào thải khỏi thị trường lao động.
Bài 4: B. 2. C. 3. B. 4. C. 5. B. 6. B. 7. B. 8. A. 9. Đúng. 10. Sai (giá tăng thì cung tăng, cầu giảm). 11. Đúng. 12. Đúng. 13. bằng. 14. chu kỳ. 15. Giảm sức mua, đời sống khó khăn; gây bất ổn, doanh nghiệp khó tính toán đầu tư; méo mó phân phối thu nhập. 16. Thất nghiệp tạm thời (chuyển việc, ví dụ: nghỉ việc cũ để tìm việc mới); thất nghiệp cơ cấu (thay đổi công nghệ, ví dụ: thợ dệt thủ công mất việc do máy dệt); thất nghiệp chu kỳ (suy thoái, ví dụ: công nhân bị sa thải khi nhà máy thu hẹp sản xuất). 17. Ý tưởng kinh doanh là suy nghĩ, đề xuất về sản phẩm/dịch vụ mới; cơ hội kinh doanh là điều kiện thuận lợi để biến ý tưởng thành hiện thực. 18. Thất nghiệp cơ cấu, do thay đổi công nghệ (tự động hóa) khiến lao động thủ công không còn phù hợp. 19. Vi phạm đạo đức kinh doanh và pháp luật (quảng cáo sai sự thật); hậu quả: người tiêu dùng bị lừa, doanh nghiệp bị phạt, mất uy tín. 20. Giá cân bằng 15 nghìn đồng/kg, lượng cân bằng 130 tấn. Ở giá 18, cung (160) > cầu (110) nên thừa 50 tấn. 21. (165 − 150) / 150 × 100% = 10% — mức lạm phát vừa phải, ở ngưỡng cao, cần kiểm soát. 22. Kinh tế tăng trưởng tạo nhiều việc làm, thất nghiệp giảm; ngược lại thất nghiệp cao làm giảm tiêu dùng, giảm tổng cầu, kìm hãm tăng trưởng. 23. Nhu cầu: học sinh thích ăn bánh, cần khảo sát sở thích, giá chấp nhận được; khả năng: vốn, mặt bằng, kĩ năng làm bánh, nguồn nguyên liệu; tính khả thi: đánh giá đối thủ quanh trường, chi phí, lợi nhuận, rủi ro. 24. Thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm mới; đào tạo nghề, nâng cao kĩ năng; hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ; hoàn thiện thông tin thị trường lao động. 25. Sai. Thất nghiệp làm giảm tiêu dùng, giảm tổng cầu, tăng gánh nặng an sinh, dễ phát sinh tệ nạn xã hội. 26. Tạm thời: chuyển việc, tìm việc mới trong thời gian ngắn. Cơ cấu: thay đổi công nghệ, cơ cấu ngành nghề. Chu kỳ: suy thoái kinh tế, tổng cầu giảm.
Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Một nhà máy dệt cũ đóng cửa vì không cạnh tranh nổi, nhiều công nhân mất việc. Một số công nhân học thêm nghề may công nghiệp hiện đại và nhanh chóng tìm được việc mới với thu nhập ổn định.

Lời giải: Đây là thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và thị trường. Những công nhân chủ động học nghề mới đã thích ứng kịp thời. Bài học: người lao động cần không ngừng học tập để tránh bị đào thải khỏi thị trường lao động.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tỉ lệ thất nghiệp là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và thị trường lao động."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Thất nghiệp là tình trạng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng không tìm được việc làm."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Có nhiều loại thất nghiệp: thất nghiệp tạm thời khi chuyển việc, thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và ngành nghề, thất nghiệp chu kì do suy thoái kinh tế, thất nghiệp theo mùa vụ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Thất nghiệp là tình trạng người trong độ tuổi lao động, có khả năng làm việc, đang tìm việc nhưng không tìm được việc làm. Tỉ lệ thất nghiệp là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và thị trường lao động.
Tổng kết ghi nhớ: Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một nhà máy dệt cũ đóng cửa vì không cạnh tranh nổi, nhiều công nhân mất việc. Một số công nhân học thêm nghề may công nghiệp hiện đại và nhanh chóng tìm được việc mới với thu nhập ổn định.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Thất nghiệp (Thất nghiệp là có khả năng làm việc nhưng không tìm được việc; có nhiều loại và nguyên nhân khác nhau; học tập suốt đời và đào tạo lại là cách giảm thất nghiệp hiệu quả.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Đây là thất nghiệp cơ cấu do thay đổi công nghệ và thị trường. Những công nhân chủ động học nghề mới đã thích ứng kịp thời. Bài học: người lao động cần không ngừng học tập để tránh bị đào thải khỏi thị trường lao động.

Bài 4: B. 2. C. 3. B. 4. C. 5. B. 6. B. 7. B. 8. A. 9. Đúng. 10. Sai (giá tăng thì cung tăng, cầu giảm). 11. Đúng. 12. Đúng. 13. bằng. 14. chu kỳ. 15. Giảm sức mua, đời sống khó khăn; gây bất ổn, doanh nghiệp khó tính toán đầu tư; méo mó phân phối thu nhập. 16. Thất nghiệp tạm thời (chuyển việc, ví dụ: nghỉ việc cũ để tìm việc mới); thất nghiệp cơ cấu (thay đổi công nghệ, ví dụ: thợ dệt thủ công mất việc do máy dệt); thất nghiệp chu kỳ (suy thoái, ví dụ: công nhân bị sa thải khi nhà máy thu hẹp sản xuất). 17. Ý tưởng kinh doanh là suy nghĩ, đề xuất về sản phẩm/dịch vụ mới; cơ hội kinh doanh là điều kiện thuận lợi để biến ý tưởng thành hiện thực. 18. Thất nghiệp cơ cấu, do thay đổi công nghệ (tự động hóa) khiến lao động thủ công không còn phù hợp. 19. Vi phạm đạo đức kinh doanh và pháp luật (quảng cáo sai sự thật); hậu quả: người tiêu dùng bị lừa, doanh nghiệp bị phạt, mất uy tín. 20. Giá cân bằng 15 nghìn đồng/kg, lượng cân bằng 130 tấn. Ở giá 18, cung (160) > cầu (110) nên thừa 50 tấn. 21. (165 − 150) / 150 × 100% = 10% — mức lạm phát vừa phải, ở ngưỡng cao, cần kiểm soát. 22. Kinh tế tăng trưởng tạo nhiều việc làm, thất nghiệp giảm; ngược lại thất nghiệp cao làm giảm tiêu dùng, giảm tổng cầu, kìm hãm tăng trưởng. 23. Nhu cầu: học sinh thích ăn bánh, cần khảo sát sở thích, giá chấp nhận được; khả năng: vốn, mặt bằng, kĩ năng làm bánh, nguồn nguyên liệu; tính khả thi: đánh giá đối thủ quanh trường, chi phí, lợi nhuận, rủi ro. 24. Thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm mới; đào tạo nghề, nâng cao kĩ năng; hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ; hoàn thiện thông tin thị trường lao động. 25. Sai. Thất nghiệp làm giảm tiêu dùng, giảm tổng cầu, tăng gánh nặng an sinh, dễ phát sinh tệ nạn xã hội. 26. Tạm thời: chuyển việc, tìm việc mới trong thời gian ngắn. Cơ cấu: thay đổi công nghệ, cơ cấu ngành nghề. Chu kỳ: suy thoái kinh tế, tổng cầu giảm.

Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.