Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Chủ nghĩa tư bản dựa trên sở hữu tư nhân và bóc lột lao động làm thuê. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Được xác lập qua các cuộc cách mạng tư sản ở Anh, Pháp, Mỹ, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Chủ nghĩa tư bản là chế độ kinh tế – xã hội dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Ở Anh, sau Cách mạng tư sản thế kỉ XVII, chế độ quân chủ lập hiến được thiết lập, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóa phát triển. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Cách mạng công nghiệp ở Anh đã tác động như thế nào đến sự phát triển của chủ nghĩa tư bản?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Cách mạng công nghiệp bắt đầu ở Anh từ những năm 60 của thế kỉ XVIII với máy kéo sợi Gien-ni, máy hơi nước của Oát và khung cửi chạy bằng hơi nước. Máy móc thay thế lao động thủ công, năng suất tăng nhanh, hàng hóa nhiều hơn và rẻ hơn. Các nhà máy, khu công nghiệp và thành phố mọc lên, giai cấp tư sản công nghiệp trở nên giàu có và có thế lực chính trị lớn hơn.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (1789) của Pháp khẳng định những quyền cơ bản nào của con người?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cách mạng công nghiệp bắt đầu ở Anh từ ngành nào? Nêu hai phát minh tiêu biểu của cách mạng công nghiệp ở Anh.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu những chuyển biến về kinh tế ở Anh sau cách mạng công nghiệp.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Chủ nghĩa tư bản dựa trên sở hữu tư nhân và bóc lột lao động làm thuê."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Được xác lập qua các cuộc cách mạng tư sản ở Anh, Pháp, Mỹ, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ nghĩa tư bản là chế độ kinh tế – xã hội dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ở Anh, sau Cách mạng tư sản thế kỉ XVII, chế độ quân chủ lập hiến được thiết lập, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóa phát triển."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ nghĩa tư bản là chế độ kinh tế – xã hội dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê. Quá trình xác lập chủ nghĩa tư bản diễn ra không đồng đều giữa các nước.
- Tổng kết ghi nhớ: Chủ nghĩa tư bản dựa trên sở hữu tư nhân và bóc lột lao động làm thuê.; Được xác lập qua các cuộc cách mạng tư sản ở Anh, Pháp, Mỹ, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.; Cách mạng công nghiệp thúc đẩy sản xuất, hình thành giai cấp tư sản và vô sản.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Cách mạng công nghiệp ở Anh đã tác động như thế nào đến sự phát triển của chủ nghĩa tư bản?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 2: Sự xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản (Chủ nghĩa tư bản dựa trên sở hữu tư nhân và bóc lột lao động làm thuê.; Được xác lập qua các cuộc cách mạng tư sản ở Anh, Pháp, Mỹ, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.; Cách mạng công nghiệp thúc đẩy sản xuất, hình thành giai cấp tư sản và vô sản.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Cách mạng công nghiệp bắt đầu ở Anh từ những năm 60 của thế kỉ XVIII với máy kéo sợi Gien-ni, máy hơi nước của Oát và khung cửi chạy bằng hơi nước. Máy móc thay thế lao động thủ công, năng suất tăng nhanh, hàng hóa nhiều hơn và rẻ hơn. Các nhà máy, khu công nghiệp và thành phố mọc lên, giai cấp tư sản công nghiệp trở nên giàu có và có thế lực chính trị lớn hơn.
- Bài 4: Quyền tự do, bình đẳng, an ninh, quyền sở hữu tài sản; chủ quyền thuộc về quốc dân; luật pháp là biểu hiện của ý chí chung.
- Bài 5: Ngành dệt. Hai phát minh: máy kéo sợi Gien-ni (1764), máy hơi nước của Giêm Oát (1784).
- Bài 6: Máy móc thay thế lao động thủ công; năng suất tăng nhanh; nhiều trung tâm công nghiệp, đô thị mọc lên; giao thông vận tải phát triển.