Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu: Anh, Mỹ, Pháp, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Điểm chung: lật đổ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chủ đề này tổng kết các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu và sự xác lập, phát triển của chủ nghĩa tư bản từ thế kỉ XVII đến cuối thế kỉ XIX.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Dù diễn ra dưới những hình thức khác nhau — nội chiến, chiến tranh giành độc lập, cải cách từ trên xuống — tất cả đều lật đổ hoặc cải biến chế độ phong kiến, mở đường cho quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: So sánh Cách mạng tư sản Pháp (1789) với Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản (1868) về hình thức và kết quả.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Về hình thức, Cách mạng tư sản Pháp là cuộc cách mạng bạo lực, quần chúng nổi dậy lật đổ phong kiến, vua Lu-i XVI bị xử tử. Duy tân Minh Trị là cuộc cải cách từ trên xuống, do chính quyền Thiên hoàng Minh Trị tiến hành, không có nội chiến lớn. Về kết quả, cả hai đều xóa bỏ tàn dư phong kiến và mở đường cho chủ nghĩa tư bản: Pháp trở thành nước cộng hòa tư sản, Nhật Bản trở thành cường quốc tư bản ở châu Á.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Trình bày nguyên nhân bùng nổ của cuộc cách mạng tư sản Anh (1640).
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu kết quả và ý nghĩa của Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ (1775 – 1783).
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cách mạng tư sản Pháp (1789) mở đầu bằng sự kiện nào? Nêu ý nghĩa của sự kiện đó.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu: Anh, Mỹ, Pháp, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Điểm chung: lật đổ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề này tổng kết các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu và sự xác lập, phát triển của chủ nghĩa tư bản từ thế kỉ XVII đến cuối thế kỉ XIX."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Dù diễn ra dưới những hình thức khác nhau — nội chiến, chiến tranh giành độc lập, cải cách từ trên xuống — tất cả đều lật đổ hoặc cải biến chế độ phong kiến, mở đường cho quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề này tổng kết các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu và sự xác lập, phát triển của chủ nghĩa tư bản từ thế kỉ XVII đến cuối thế kỉ XIX. Các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu gồm: Cách mạng tư sản Anh (1642–1688), Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ (1775–1783), Cách mạng tư sản Pháp (1789–1799), đấu tranh thống nhất Đức và I-ta-li-a, Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản (1868).
- Tổng kết ghi nhớ: Các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu: Anh, Mỹ, Pháp, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.; Điểm chung: lật đổ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản.; Chủ nghĩa tư bản phát triển qua cách mạng công nghiệp, nhà nước tư sản và thị trường.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: So sánh Cách mạng tư sản Pháp (1789) với Duy tân Minh Trị ở Nhật Bản (1868) về hình thức và kết quả.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 1: Cách mạng tư sản và sự phát triển của chủ nghĩa tư bản (Các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu: Anh, Mỹ, Pháp, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản.; Điểm chung: lật đổ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản.; Chủ nghĩa tư bản phát triển qua cách mạng công nghiệp, nhà nước tư sản và thị trường.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Về hình thức, Cách mạng tư sản Pháp là cuộc cách mạng bạo lực, quần chúng nổi dậy lật đổ phong kiến, vua Lu-i XVI bị xử tử. Duy tân Minh Trị là cuộc cải cách từ trên xuống, do chính quyền Thiên hoàng Minh Trị tiến hành, không có nội chiến lớn. Về kết quả, cả hai đều xóa bỏ tàn dư phong kiến và mở đường cho chủ nghĩa tư bản: Pháp trở thành nước cộng hòa tư sản, Nhật Bản trở thành cường quốc tư bản ở châu Á.
- Bài 4: Mâu thuẫn giữa tư sản, quý tộc mới với chế độ phong kiến chuyên chế; vua Sác-lơ I tăng thuế, đàn áp Quốc hội; đời sống nhân dân khổ cực; tư tưởng tư sản lan rộng.
- Bài 5: Kết quả: thành lập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1783, Anh công nhận độc lập). Ý nghĩa: mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển ở Mỹ, cổ vũ phong trào đấu tranh ở châu Mỹ và châu Âu.
- Bài 6: Phá ngục Ba-xti (14/7/1789). Ý nghĩa: mở đầu cách mạng, biểu tượng cho sự sụp đổ của chế độ phong kiến chuyên chế Pháp.