1. Kiến thức trọng tâm
Sinh sản ở thực vật gồm sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính. Sinh sản vô tính ở thực vật diễn ra bằng sinh sản sinh dưỡng, nhờ khả năng tái sinh của mô phân sinh ở thân, rễ và lá. Các hình thức sinh sản sinh dưỡng tự nhiên gồm sinh sản bằng thân củ, thân rễ, thân hành, chồi lá và cành. Con người còn nhân giống vô tính bằng giâm cành, chiết cành, ghép cành và nuôi cấy mô, giúp giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ và nhân nhanh giống cây quý.
Sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa diễn ra qua quá trình thụ phấn và thụ tinh. Hoa là cơ quan sinh sản, gồm nhị mang hạt phấn và nhuỵ mang noãn. Thụ phấn là quá trình hạt phấn tiếp xúc với đầu nhuỵ, nhờ gió, nước, côn trùng hoặc con người. Sau thụ phấn, hạt phấn nảy mầm thành ống phấn đưa giao tử đực tới túi phôi, diễn ra thụ tinh kép tạo hợp tử và nhân tam bội, từ đó hình thành hạt và quả.
Thụ tinh kép là đặc điểm đặc trưng của thực vật có hoa. Một giao tử đực kết hợp với tế bào trứng tạo hợp tử, giao tử đực còn lại kết hợp với nhân cực tạo nhân tam bội phát triển thành nội nhũ nuôi phôi. Hiểu biết về sinh sản giúp con người lai tạo giống mới và nâng cao năng suất cây trồng.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: giâm một đoạn cành rau muống vào đất ẩm, sau một tuần cành ra rễ và thành cây mới.
Lời giải: đây là sinh sản vô tính bằng giâm cành. Mô phân sinh ở mắt cành phân chia và phân hoá thành rễ, thân và lá mới. Cây con giống hệt cây mẹ về mặt di truyền vì không qua thụ tinh. Phương pháp giâm cành được dùng rộng rãi để nhân nhanh các giống cây ăn quả, cây cảnh và cây công nghiệp.
3. Ghi nhớ
- Sinh sản sinh dưỡng giữ nguyên đặc tính của cây mẹ.
- Thực vật có hoa có thụ tinh kép tạo hợp tử và nội nhũ.
- Giâm, chiết, ghép và nuôi cấy mô là các phương pháp nhân giống vô tính.