1. Kiến thức trọng tâm
Thực hành trao đổi nước và khoáng ở thực vật nhằm giúp học sinh quan sát trực tiếp quá trình hút nước của rễ, sự vận chuyển nước trong thân và sự thoát hơi nước qua lá. Các thí nghiệm đơn giản nhưng có giá trị minh họa cao, giúp củng cố kiến thức lí thuyết đã học.
Thí nghiệm chứng minh rễ hút nước thường dùng cây con đặt trong ống nghiệm chứa nước có đánh dấu mực nước. Sau một thời gian, mực nước hạ xuống chứng tỏ rễ đã hút nước. Thí nghiệm chứng minh thoát hơi nước dùng túi nylon trong suốt bọc kín một cành cây có lá. Sau vài giờ, mặt trong túi xuất hiện các giọt nước nhỏ.
Thí nghiệm chứng minh sự vận chuyển nước trong thân dùng cành hoa trắng cắm vào nước có pha màu thực phẩm. Sau vài giờ, cánh hoa chuyển sang màu của dung dịch, chứng tỏ nước được vận chuyển từ thân lên hoa qua mạch gỗ. Khi thực hành, cần thao tác cẩn thận, ghi chép kết quả trung thực và so sánh với dự đoán ban đầu.
2. Ví dụ minh họa
Một nhóm học sinh bọc hai túi nylon giống nhau vào hai cành cây: một cành còn nguyên lá, một cành đã tuốt hết lá. Sau 3 giờ, túi bọc cành có lá đọng nhiều hơi nước, túi bọc cành không lá hầu như không có hơi nước.
Giải thích: kết quả chứng tỏ thoát hơi nước diễn ra chủ yếu qua lá. Cành không lá gần như không thoát hơi nước, dù thân vẫn tiếp xúc với không khí trong túi. Thí nghiệm này khẳng định vai trò của lá trong quá trình thoát hơi nước.
3. Ghi nhớ
- Thí nghiệm rễ hút nước: theo dõi mực nước trong ống nghiệm hạ xuống.
- Thí nghiệm thoát hơi nước: dùng túi nylon bọc cành lá, quan sát hơi nước đọng lại.
- Thí nghiệm vận chuyển nước: cành hoa trắng cắm vào nước màu sẽ đổi màu.
- Ghi chép trung thực, so sánh kết quả với dự đoán trước thí nghiệm.